Geçtiğimiz hafta, ABD’nin Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu bir askeri operasyonla kaçırarak, New York’ta başlayan davada yargılamak için ABD’ye getirmesi, uluslararası politik ekonomi açısından bir dönüm noktası olarak görülebilir. Konunun çeşitli boyutları gerek dünya kamuoyunda gerekse Türkiye’de tartışılıyor. Bu yazıda ilk olarak Venezuela’ya yapılan müdahaleyi Venezuela açısından, ardından da Trump yönetiminin bu adımı atmasının gerisindeki dinamikler açısından ele alacağım.

Venezuela’daki gelişmeler, ana akım medyada genellikle “kötü yönetim”, “otoriterleşme” ya da “popülizm” gibi liberal klişelerle ele alınıyor. Bu tür açıklamalar, yaşananları siyasal tercihlere, liderlik tarzlarına ya da rejim tiplerine indirgerken, süreci mümkün kılan yapısal koşulları ve küresel güç ilişkilerini sistematik biçimde perdelemektedir. Bu kavramsal kolaycılığı aşmak için Venezuela’daki gelişmeleri tarihsel bağlama yerleştirmek gerekir. Bu çerçeveden bakınca şu söylenebilir: Venezuela’da yaşananlar, esas olarak 2000’lerde Latin Amerika’da ortaya çıkan postneoliberal siyasal iktisat deneyiminin yapısal sınırlarına dayanmasının bir sonucudur.

1990’lar Venezuela için klasik bir neoliberal yeniden yapılanma dönemiydi. Özelleştirmeler, mali disiplin, dışa açıklık ve sosyal harcamaların budanması, petrol gelirlerine rağmen geniş kesimler için yoksullaşma ve güvencesizlik anlamına geldi. 1989’daki Caracazo ayaklanması, bu dönemin yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda siyasal bir çözülme yarattığını açık biçimde ortaya koydu. Neoliberal program, toplumsal meşruiyetini kaybetmişti. Bu bağlamda Chávez’in yükselişi, neoliberal yeniden yapılanmanın yarattığı sınıfsal ve toplumsal çözülmenin ürünü olarak görülmelidir.

2000’ler boyunca Hugo Chávez ile şekillenen dönem, neoliberalizme karşı geliştirilen sol postneoliberal bir siyasal iktisat deneyimiydi. Petrol gelirlerinin sağladığı ekonomik ve siyasi alan, yeniden dağıtımcı politikalar, sosyal harcamaların genişletilmesi ve devletin iktisadi........

© Evrensel