Doğa ile sanayi arasında yıllardır süren savaşta cephe hattı bu kez İskenderun Körfezi’nin eşsiz kumsallarına, Erzin Burnaz sahiline kuruldu. Konunun öznesi, dünyada sadece bu bölgede yaşayan, yerel halkın koyduğu isimle “Kertiş”, bilimsel adıyla “Acanthodactylus schreiberi” olan İskenderun Kertenkelesi. Ancak bu hikâye sadece bir canlının yok oluş tehdidiyle değil, bilimsel etiğin ve vicdanın nasıl iki farklı uçta savrulabildiğiyle de ilgili.

Uzun zamandır İskenderun Kertenkelesinin yaşam alanlarına sanayi kuruluşları, özellikle de petrokimya tesisleri yapılması için hummalı bir süreç yürütülüyor. Bu sürecin en can alıcı noktası bilimsel bir çelişki yumağına dayanıyor. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından yapılan, 2015-2020 yıllarını kapsayan "Tür Eylem Planı"nda, Kertiş’in Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği’nin (IUCN) türlere ait listesinde EN (Tehlike altında/Endangered) kategorisinde yer aldığı, neslinin tehlike altında olduğu ve Bern Sözleşmesi kapsamında kesinlikle korunması gerektiği vurgulandı.

Raporda; “HES çalışmaları, termik santraller, taş ocakları, yol yapım çalışmaları, kaçak yapılaşma gibi habitat tahribatına sebep olan çalışmalar şüphesiz doğal yaşam alanlarına büyük zararlar vermektedir” cümleleri Kertiş’in yaşam alanlarına yönelik tehditlerde sanayi kuruluşlarının rolünü açık seçik ortaya koyuyordu.

“Sınırlı bir alanda dağılış gösteren tür için günümüze kadar korumaya yönelik herhangi bir tedbir alınmamıştır” denilerek, Kertiş’in korunması için önerilen ‘Tür Eylem Planı’ raporuna göre; bazı acil ve kritik önlemlerin (yapılaşmanın ve hafriyat dökümünün önlenmesi, türün yaşadığı yerlerden kum alımına engel olunması gibi) maddeler sıralanıyordu. Bunlar “Uygulanmadığı takdirde türün tamamen yok olması söz konusu olabilir” uyarısının da altı çiziliyordu.

Raporda, türün sadece Burnaz sahilindeki kumluk alanlarda yaşadığı, başka habitatlara uyum sağlayamadığı ve sanayileşmenin türü tamamen yok edeceği net bir dille ifade edilmişti.

Bu raporda imzası bulunan isimlerden biri de o zamanlar Adıyaman Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi öğretim üyeliği yapan Doç. Dr. Mehmet Zülfü Yıldız’dı. Aynı üniversitede 2021 yılında Profesör olan Yıldız, halen Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Mühendislik Ve Doğa Bilimleri Fakültesi, Biyoloji bölümünde öğretim üyeliğine devam ediyor.

Kertiş’in türünün devamı........

© Evrensel