Dünya son 25 yıldır Çin’in artan tale­bine göre yatırım yaptı. Limanlar kuruldu, tica­ret yolları inşa edildi, it­tifaklar kuruldu, tarım alanları açıldı.

Dünya­nın en büyük müşterisi artık alışveriş yapmayı bırakırsa ne olur? SYS­TEMIQ’e göre “Çin’in tarım ithalat talebi 2030’da zirve yapıp düşüşe geçebilir. Hayvansal protein talebini yüzde 55, soya ihracatını yüz­de 25 azaltacak. 2040’a kadar kümes hayvanları, süt ürün­leri ve su ürünlerinde net ih­racatçı haline gelmek için bi­yoteknoloji yatırımlarını ge­nişletecek. 2050’de yapay etleri yaygınlaştıracak, küre­sel pazarlara biyolojik üre­tim, altyapı ve alternatif pro­tein girdileri sağlayacak.”

Küresel tarım tedarik zincirleri bu kez Çin kaynaklı kırılacak

Çin’in iştahı son 25 yılın küresel tarım ticaretini şe­killendirebilecek kadar açık­tı. Brezilya soya fasulyesi­nin yüzde 72’ini, sığır etinin yüzde 40’ını, Arjantin soya­nın yüzde 89’unu, ABD so­yanın yüzde 30’unu Çin’e sa­tıyor. Yeni Zelanda’nın sı­ğırları İran ve Çin’e tokluk sağlıyor. Küresel tarım eko­nomisi Çin’in iştahı üzerin­den şekillendi. ABD ihracat planlarını Çin’e göre şekil­lendirdi. Çin’in ABD ve Bre­zilya gibi ülkelerle tarım ti­careti o kadar önemliydi ki iç politikada bile kullanıldı.

Çin’i doyurarak doyan ülkeleri bekleyen riskler

Çin kendi proteinini kendi teknolojisiyle üretmeye ka­rar verdi desem, endişe yük­lü bir geleceği aralamış olur muyum? Son yirmi yılda kü­resel tarımsal büyümeyi şe­killendiren Çin 2024’de 124,5 milyar dolarlık ticaret açığı verdi. 2025 yılı tarım ithalatı 311 milyar doları geçti. Tür­kiye’nin 2025 ihracatı 273 milyar dolar. Türkiye’nin it­halatı giderek artarken Çin’in ithalatı yüzde 3,6 düştü. Çin artan dışa bağımlılığı azalt­mak ve gıda güvenliğini........

© Dünya