Psikolog M. Almara Ağaqızı, Azerbaycan'dan yazdı;

Panik atak zamanı bədəndə və beyində nə baş verir və onunla necə mübarizə aparmaq olar?

Panik atak insanın qəfil və güclü qorxu hissi yaşaması, ürək döyüntülərinin sürətlənməsi, nəfəs darlığı, başgicəllənmə, titrəmə və hətta ölüm qorxusu ilə müşayiət olunan vəziyyətdir. Bu halı yaşayan insan bəzən infarkt keçirdiyini, boğulacağını, huşunu itirəcəyini və ya özünə nəzarəti itirəcəyini düşünür. Əslində isə panik atak zamanı orqanizmdə qorxuya cavab verən müdafiə mexanizmləri həddindən artıq aktivləşir. İnsan real təhlükə ilə üzləşməsə də, beyin və bədən sanki ciddi təhlükə mövcudmuş kimi reaksiya verir.

Panik atakı düzgün anlamaq üçün onun yalnız psixoloji deyil, həm də fizioloji tərəfini bilmək vacibdir. Çünki insan yaşadığı əlamətlərin səbəbini başa düşmədikdə qorxusu daha da artır və bu, vəziyyətin şiddətlənməsinə səbəb ola bilər.

Beyində təhlükəni müəyyənləşdirən əsas strukturlardan biri amiqdaladır. Bu struktur ətraf mühitdən gələn siqnalları emal edir və mümkün təhlükəyə qarşı reaksiyanın formalaşmasında iştirak edir. Bəzən amiqdala real təhlükə olmadığı halda belə müəyyən hissləri, düşüncələri və ya bədən əlamətlərini təhlükə kimi qiymətləndirə bilər. Nəticədə simpatik sinir sistemi aktivləşir, orqanizmdə adrenalin kimi stress hormonlarının təsiri artır, ürək döyüntüləri sürətlənir, tənəffüs dəyişir və əzələlər gərginləşir.

Bu reaksiyalar normal şəraitdə insanı təhlükədən qorumaq üçün nəzərdə tutulub. Məsələn, insan qəfil təhlükə ilə qarşılaşdıqda ürəyinin daha sürətli döyünməsi və əzələlərinin gərilməsi onun tez hərəkət etməsinə kömək edir. Lakin panik atak zamanı bu müdafiə mexanizmi real təhlükə olmadan işə düşür. İnsan bədənində baş verən dəyişiklikləri hiss etdikcə daha çox qorxur, qorxduqca isə fizioloji əlamətlər güclənə bilir.

Beləliklə, qapalı bir dövr yaranır: insan ürəyinin sürətli döyündüyünü hiss edir, bunu infarkt əlaməti kimi qiymətləndirir, qorxusu artır, stress reaksiyası güclənir və ürək döyüntüləri daha da sürətlənir. Bu zaman insanın əsas çətinliyi yalnız bədənindəki əlamətlər deyil, həmin əlamətlərə verdiyi məna və onları necə şərh etməsidir.

Panik atak zamanı ürəkdöyünmə, sinədə sıxılma, nəfəs çatışmazlığı, əllərdə və ayaqlarda keyimə, tərləmə, titrəmə, ürəkbulanma, başgicəllənmə, istilik və ya soyuqluq hissi, reallıqdan uzaqlaşma duyğusu yarana bilər. Bəzi insanlar ətraf aləmi qeyri-real, özlərini isə sanki bədənlərindən ayrı hiss etdiklərini bildirirlər. Bu əlamətlər qorxuducu olsa da, panik atak zamanı baş verən stress reaksiyası ilə əlaqəli ola bilər.

Bununla belə, hər ürəkdöyünməni, sinə ağrısını və ya nəfəs darlığını panik atakla əlaqələndirmək düzgün deyil. Xüsusilə ilk dəfə baş verən, əvvəlkilərdən fərqli olan və ya güclü sinə ağrısı, huşun itirilməsi kimi əlamətlərlə müşayiət edilən vəziyyətlərdə tibbi qiymətləndirmə vacibdir. Çünki bəzi ürək-damar, tənəffüs və digər sağlamlıq........

© Dikgazete.com