Dünya büyük bir yapay zeka devrimi yaşıyor. Bu devrimi mümkün kılan ana etmenlerden biri ise nano-elektronik alanında yaşanan ciddi atılımlar. Her geçen sene çok daha hızlı ve çok daha küçük komponentler üretilmeye ve kullanılmaya devam ediyor. Halihazırda bu alanda ana üretim Tayvan ve Güney Kore gibi Doğu Asya ülkelerinde yoğunlaşmışken (p), bu komponentler üreten makinelerin know-how tekeline ise ABD ve AB (özellikle Hollanda) gibi emperyalist merkezler sahip.

Geçtiğimiz haftalarda, ileri çip üretimini mümkün kılan Hollanda merkezli ASML tekelindeki litografi teknolojisini Çin'in yerli imkanlarla geliştirme yolunda önemli adımlar attığı ortaya çıkmış ve bu önemli gelişme uluslararası siyasette yaşanacağı artık aşikar hale gelen büyük kırılma için yeni bir milat olarak değerlendirilmişti.

Bu vesileyle ülkemizdeki elektronik sanayinin güncel durumu üzerine bir kısa bir değerlendirme yapmak anlamlı olacak. Türkiye'de elektronik sanayisinin ilk ciddi adımları Cumhuriyet'in ilk yıllarında devlet eliyle yürütülen, kendi iç kullanımına dönük askeri amaçlı üretimle atılmıştır. O dönemde, kendi sahra telefonlarının santrallarını ve bunlarda kullanılan kuru pilleri üretebilecek bir kabiliyete sahip olunabilmişti. Bu hiç kuşkusuz, teknolojik kendi kendine yetebilirlik yolunda atılmış önemli ve erken bir adımdı.

Ancak bu yerli üretim girişimleri, 1948 yılında başlayan Amerikan askeri yardımı nedeniyle acı bir şekilde sonlandırıldı. Dışarıdan gelen hazır askeri teçhizat, ülke içindeki üretimi “gereksiz” kılmış ve bu erken dönem teknik birikimin daha fazla gelişmesi bu vesileyle engellenmişti. Bu durumun, 1950'lerde sahneye çıkan özel sektörün, teknolojik olarak çok daha basit bir başlangıç olan radyo montajı ile adeta sıfırdan başlamasına neden olarak sektörü on yıllarca geriye götürdüğünü söylemek abartı olmayacaktır.

1970'lerde Kıbrıs Harekâtı'nın ardından Türkiye'ye uygulanan askeri ambargoların ülke için yarattığı büyük bir jeopolitik kriz, aynı zamanda elektronik........

© Birgün