Elmas, ya da daha bilindik adıyla pırlanta, bir yandan zamana karşı sarsılmaz bir dayanıklılık simgesi olurken, bir yandan da ışığı mükemmel bir şekilde kırma yeteneğiyle benzersiz bir parlaklık sunar. Elmasın değerini belirleyen temel unsurlar, doğadaki nadirliği ve üretim zorluğunda gizlidir. Yerin derinliklerinde, aşırı basınç ve sıcaklık altında, milyonlarca yılda gerçekleşen oluşum süreci yetmezmiş gibi, bir karatlık saf elmasa ulaşmak için işlenen tonlarca toprağın maliyetli madencilik süreçleri ve ustalık gerektiren kesim teknikleri de ekledi mi, elmasın doğadaki halinden takılardaki yerine uzanan yolculuğu daha da paha biçilemez bir hal alır. En azından bizlere anlatılan şekliyle böyle.

Halbuki günümüzde, elmasın yerin derinliklerinde maruz kaldığı ekstrem koşulları laboratuvar ortamında taklit etmek, iki temel bilimsel yöntemle mümkün. Yüksek Basınç Yüksek Sıcaklık yönteminde, saf karbon, devasa pres makinelerinde aşırı ısı ve baskıya maruz bırakılarak bir elmas tohumu etrafında kristalleştirilir. İkinci yöntem olan Kimyasal Buhar Biriktirme sisteminde ise vakumlu bir oda içerisindeki karbonca zengin gazlar plazma haline getirilerek karbon atomlarının bir tohum üzerine yağmur gibi yağması ve katman katman birikmesi sağlanır. İşin ilginci şu ki; ortaya çıkan bu taşlar, atomik dizilimlerinden optik yansımalarına kadar doğal elmaslarla tamamen aynı karakteristik özellikleri taşır. Yani bunlara taklit değil, laboratuvarda "yetiştirilmiş" gerçek elmas demek hiç de yanlış olmaz.

Madenciliğin çevresel maliyetlerini ortadan kaldıran ve süreci milyarlarca yıldan birkaç haftaya indiren bu teknolojik devrim, hem mücevher dünyasında daha ulaşılabilir seçenekler sunar hem de endüstriyel alanda kusursuz sertlikte materyallere erişimi mümkün kılar. Zaten laboratuvar üretimi elmaslar ile doğal elmaslar arasındaki fark, işin kimyasında değil pazarlamasındadır. Kimyasal olarak bakıldığında, her iki taş da kristal bir kafes yapısında dizilmiş saf karbondan oluşur; yani aralarında dayanıklılık, parlaklık veya atomik dizilim açısından hiçbir fark yoktur. En deneyimli mücevher uzmanları bile bu iki taşı birbirinden ayırabilmek için gelişmiş laboratuvar cihazlarına ihtiyaç duyar. Doğal elmaslar yerin kilometrelerce altında, devasa bir basınç ve sıcaklık eşliğinde milyarlarca yılda oluşurken; laboratuvarlarda bu süreç sadece birkaç haftada........

© Birgün