İnsanlık tarihine baktığımızda teknolojinin çoğu zaman hukuktan daha hızlı ilerlediğini görürüz. Buharlı makineler ortaya çıktığında iş hukukunu bilmiyorduk. İnternet hayatımıza girdiğinde dijital hakları tartışmıyorduk. Yapay zekâ günlük yaşamımıza yerleşirken buna uygulanması gereken etik kuralları hâlâ oluşturmaya çalışıyoruz. Şimdi ise benzer bir durum uzayda yaşanıyor.

Geçen günlerde yayımlanan bir analiz, uzay turizminin ve özel sektör faaliyetlerinin baş döndürücü bir hızla büyüdüğünü, ancak bu faaliyetleri yöneten temel hukuki çerçevenin hâlâ 1967 tarihli Dış Uzay Antlaşması’na dayandığını ortaya koydu. Bugün uzaya turist gönderen şirketler, yörüngede otel planları yapan girişimler ve Ay’a ticari görev hazırlayan kuruluşlar bulunurken, bu faaliyetleri düzenleyen temel hukuk sistemi Soğuk Savaş döneminin koşullarında hazırlanmış durumda.

1967 yılında imzalanan Dış Uzay Antlaşması insanlık için son derece önemli bir kilometre taşı idi. Amerika Birleşik Devletleri ile Sovyetler Birliği’nin rekabet ettiği bir dönemde uzayın barışçıl amaçlarla kullanılması konusunda küresel bir mutabakat oluşturuldu. Antlaşmaya göre uzay bütün insanlığın ortak alanıydı. Hiçbir devlet Ay’a, Mars’a ya da başka bir gök cismine sahiplik iddiasında bulunamazdı. Bu anlaşmaya göre uzay araştırmaları tüm insanlığın yararına yapılmalı ve tüm insanlık bu çalışmalardan faydalanmalı.

Ancak antlaşmanın hazırlanış döneminde kimsenin aklına uzaya bilet satacak şirketler gelmemişti.

UZAY TURİZMİ VE HUKUK BOŞLUĞU

Bugün ise durum tamamen farklıdır. Artık yalnızca devletler değil, milyarder girişimciler ve özel şirketler de uzayın en önemli aktörleri arasında yer almaktadır. Birkaç dakika süren yörünge altı uçuşlar için yüz binlerce dolar ödeyen turistler bulunmaktadır. Önümüzdeki yıllarda Dünya yörüngesinde ticari istasyonlar, uzay otelleri ve hatta Ay çevresinde turistik seyahatler görmemiz sürpriz olmayacaktır.

Peki bir uzay turistinin başına bir kaza gelirse ne olacak?

Bir uzay otelinde meydana gelen teknik arızadan kim sorumlu olacak?

Farklı ülkelerden gelen turistlerin bulunduğu bir ticari uzay aracında hukuki yetki hangi........

© Aydınlık