Nereden başlasam… Türklerin at sevdasından mı… Atatürk’ün atlara karşı olan ilgisinden… yaşamının çeşitli dönemlerindeki özel öykülerinden mi… yoksa Hititlerden… ya da Homeros’tan mı… bitmez. Değil geleneklerimizde, genlerimizin ta derinlerinde var atlar ve koşular. Aslında Veliefendi’deki bu yıl Gazi Koşusu’ndaki şu özenti komik şapkalara gelmek istiyorum.

AT VE SPOR GELENEĞİ

Gazi Koşusu geleneksel olarak 1927’den bu yana her yıl haziranın son pazarında Atatürk adına düzenlenen safkan at yarışıdır. Türkiye’de doğmuş üç yaşlı İngiliz tayları yarış yaşamlarında bir kez koşar. “Yüksek Yarış ve Islah Encümeni” 1926’da kuruldu. O zaman Türkiye’de at yarışçılığı kurumsal bir otoriteye bağlandı. Bu yıl yüzüncü yılı. Encümen Genel Sekreteri Atıf Bey’in (Esenbel) önerisiyle Gazi adına yarış düzenlenmeye başlandı. İlk koşu o zaman Ankara’da Tayyare Meydanı olarak bilinen bölgedeki hipodromda 10 Haziran 2027’de yapıldı.

İtalyan mimar Paolo Viett-Violi’nin planlarını çizdiği “Büyük Ankara Hipodromu” 1936’da açıldı. 1950’de Türkiye Jokey Kulübü kuruldu. Gazi Koşusu 1968’de İstanbul’a Veliefendi Hipodromu’na taşındı. 1974’te tekrar Ankara’ya döndüyse de 1980’de Ankara Hipodromu’nun kapatılmasından bu yana İstanbul’da koşuluyor.

Aslında bugünkü anlamıyla, düzenli koşular İzmir’de 1856’da ilk kez başlamış.

Osmanlı padişahları arasında spora özel ilgisi olduğu bilinen Sultan Abdülaziz zamanında Kağıthane’de benzer at yarışı düzenlenmiş. Samsun, Manisa, Diyarbakır’da da at yarışları yapılmış… 1909’da kurulan 1913’te Sait Halim Paşa’nın başkanlığını yaptığı Osmanlı Jokey Kulübü bile var.

Enver Paşa’nın destekleriyle Sipahi Ocağı Binicilik Kulübü ve Islahi Nefsi Feres Cemiyeti (At Soyunu İyileştirme Derneği) 1913 yılında kurulmuş. Veliefendi’nin yarış yeri olarak seçilmesi de bu dönemde. Aynı yıl Kadıköy’de de at yarışları yapıldığı biliniyor...

1920 yılında Mustafa Kemal Atatürk, Ankara tren istasyonu yanında 1600 metrelik pisti olan bir alanda at yarışları düzenletmiş, bu Millî Mücadele döneminde de sürmüş.

“Gazi Mustafa Kemal Paşa Hazretlerinin himaye- i fahimanelerinde Ankara’da icra edilecek Sonbahar At Koşuları”

8 Ekim 1923 tarihinde TBMM Başkanlığına verilen “Islah ve Teksiri Hayvanatı Ehliye ve Koşu Cemiyetlerine, Koşu Müsabaka ve Sergilere Dair Kanun”, aynı dönemlerde “Islah ve Teksiri Hayvanat Kanunu” ile “Halisüdem Arap Hayvanatına Mahsus Silsilename Layihası”, 1925 yılında Ziraat Encümeni’nin önerileri doğrultusunda bu tasarılarını birleştirilerek Meclise sunulan 40 maddeden oluşan “Islah-ı Hayvanat Kanunu”, 1922’deki Bakırköy Yarışçılık Sendikası, Taksim’de, Kadıköy’de, Uşak, Bursa, Adana, Samsun, Sivas ve Konya’da düzenlenen........

© Aydınlık