Ekonomi politikalarından biri olan maliye (aman i’nin tepesindeki işareti yazmayı unutmayın ha!) politikasının bir bileşeni de vergi siyasasıdır. Ekonomi okuryazarlığı bağlamında vergi siyasasının tekniğine ait kısa bir açmalık yaptık (bkz.Açmalık-1). Unutulmaması gereken bir husus var: Vergi meselesi de birçok konuda olduğu üzere sınıfsal bir meseledir. OECD geçen hafta OECD üyesi 38 ülkedeki iş gücü vergilendirilmesi ile ilgili raporunu yayınladı. Bu raporda temel göstergeler sunulmakta ve incelenmektedir. En çok vurgulanan da işverenin kesesinden çıkan işgücü maliyeti ile işgörenin cebine giren net ücret arasındaki farkı ölçen vergi farkı (tax wedge:vergi takozu da denilmektedir).

Raporda ayrıca net ortalama kişisel vergi oranı göstergesi de (Nakit yardımlar düşüldükten sonra kişisel gelir vergisi ve çalışan sosyal güvenlik katkı paylarının brüt ücret gelirlerinin yüzdesi olarak ifadesi) incelenmektedir.

İncelemede üç hane tipi esas alınmaktadır: a) Ortalama gelire sahip, çocuğu olmayan bekâr bir çalışan, b) yine ortalama gelire sahip, iki çocuklu, tek gelirli evli bir çift, c) eşlerden birinin ortalama ücret, diğerinin ise bunun yüzde 67’sini kazandığı, iki çocuklu, iki gelirli bir çift.

VERGİ YÜKÜNE YAKINSAK BAKIŞ

Vergi takozu OECD ülkelerinde ortalama yüzde 35,1 olurken, ülkeden ülkeye büyük ölçüde değişiklik göstermiş. Örneğin bu vergi farkı Avusturya, Belçika, Fransa, Almanya, İtalya ve Slovenya’da işçilik maliyetlerinin yüzde 45’ini aşmış. Beri yandan Kolombiya ve Şili’de yüzde 20’nin altında kalmış! Şampiyonları da açıklayalım: Belçika (yüzde 52,5) ve Kolombiya (yüzde 0,0).

Hane tiplerine göre bakarsak, a tipinde 2016’dan bu yana 2025’te zirve görülürken, b tipinde 2015’ten bu yana ve c tipinde 2018’den bu yana zirve görülmüş!

Vergi yükü 24 ülkede artmış, 11 ülkede azalmış, 3 ülkede ise değişmemiş. Artan 24 ülkenin 13’ünde artışın nedeni işgücü maliyetlerinin yüzdesi olarak daha yüksek kişisel gelir vergisi imiş. Kimi ülkelerde çalışan veya işveren sosyal güvenlik katkı paylarının yüksekliği de bunu etkilemiş.

TÜRKİYE’DE DURUM

Türkiye’nin rakamlarına bakalım: Toplam vergi yükü yüzde 40,3 imiş. 38 ülke içinde en yüksekten başlayan sıralamada 14. olmuşuz maşallah! Bir önceki yıl hiç olmazsa 19. idik! OECD ülkelerinde b tipinde vergi farkında azalma görülürken ülkemizde aynı düzeyde kalmış, hay maşallah! Yukarıda vurgulanan sosyal güvenlik payları etkisine bir örnek ülke de Türkiye olarak gösterilmiş Rapor’da.

Vergi dilimlerimiz 2025’te şöyleydi (2026’da değişti):

158 bin TL’ye dek yüzde 15, 330 bin TL’ye dek 158 binden fazlası için yüzde 20, 800 bin TL’ye........

© Aydınlık