Son yıllarda şirketler arası yarışmanın yerini tedarik zincirlerinin (TZ) yarışmasına bıraktığı bilinen bir olgudur. Tedarik zincirinde dar anlamda tedarik sürecini anlamak yerine geniş anlamda tedarikçinin tedarikçisinden (mal ve hizmet üretimi aracılığıyla) müşterinin müşterisine dek uzanan halkalardan oluşan zinciri anlıyoruz nicedir. Hatta son yıllardaki ‘Tedarik Zinciri Yönetimi-TZY (Supply Chain Management-SCM)’ yazılımları da bu uzun zinciri bilgisayara dayalı yönetmek için tasarımlanmaktadır. Bir organik hazır gıda üreticisi şirket için organik salça üreten tedarikçiye organik domates üreten tarım işletmesi (tedarikçinin tedarikçisi) ile başlıyor her şey! Üretim aracılığıyla organik gıda üreten şirketin müşterisi olan parekendeci! şirketin mağazasından bu ürünü alan yeşil tüketici (müşterinin müşterisi) ile sürüyor süreç! Ayrıca bu son satınalma kararını veren ile kullanıcıların aynı kişi(ler) olmaması da söz konusu olabilir.

Geçen beş yıl küresel ekonomide büyük bir değişim yaşandı ve bunun etkilerinin süreceği anlaşılıyor. Harvard Üniversitesi’nden Prof. Dr. Gita Gopinath küresel ekonomide TZY’nin önemine vurgu yaparken TZ’lerin verimlilik ve maliyet boyutlarının yanı sıra güvenliğine, olası bir kriz anında sürdürülebilirliğine ve jeopolitik riskler karşısında dayanıklılığına (TZ riski!)’ dikkat çekiyor. Bu riskleri ülke riski, kur riski, nakliye riski ve ticari riskler olarak sınıflamak olanaklıdır.  Tam da bu noktada TZ’lerin finansmanı önem kazanıyor. Köşemizin kısıtlı alanında bu konuyu işletmelerin tüm iç ve dış paydaşları için gündeme getirmiş olalım.

TZ FİNANSMANI KAVRAMI

Öncelikle tedarik zinciri kavramını tanımlayalım.

İlk tanım Operasyon Yönetimi Birliği’nden (APICS): ‘TZ, tedarikçi ile şirket arasındaki hammadde ve malzeme tedariki ve üretimi tamamlanmış ürünlerin son tüketimi arasında yer alan süreçler’

İkinci tanım Tedarik Zinciri Profesyonelleri Konseyi’nden (CSMP): ‘TZ, gerekli ilkmadde ve malzeme kaynaklarının tedariki ve bu kaynakların üretim sürecine gönderilmesini de içine alan ve bütün lojistik etkinlikleri içinde barındıran bir dizge’.

İlgili yazındaki çoğu tanımda ama özellikle ‘Bütünleşik TZ’, ‘SCOR (Tedarik Zinciri Operasyon Referans)’ ve ‘GSCF (Küresel Tedarik Zinciri Forumu)’ modellerindeki tanımlarda bu........

© Aydınlık