Afrika’da kaybeden Batı bugün panik içinde; ABD ve AB, Afrika’nın Rusya, Çin ve Türkiye’ye yöneldiğini görüyor. Sahel ülkeleri Fransız emperyalizminin askeri üslerini söküp atıyor. AB ile yapılan ekonomik ve askeri anlaşmaları iptal ediyorlar. BRICS Afrika’ya doğru genişliyor. “Rusya-Afrika Zirvesi”, “Çin-Afrika Zirvesi”, “Türkiye-Çin Hükümetler Arası İşbirliği Komitesi” ve “İran-Afrika Zirvesi” gibi ve ayrıca Asya, Afrika ve Latin Amerika ülkelerini kapsayan Batı karşıtı işbirlikleri hızla gelişmekte. Yüzyıllardır Afrika’nın doğal kaynaklarını talan eden, IMF ve Dünya Bankası gibi kan emicileriyle ülkelerini soyan, demokrasi adına kendine baş kaldıran yönetimleri askeri darbelerle, işgallerle deviren sömürgeci Batı artık kaybetti.

2000’li yılların başında yükselişe geçen ve yeni bir dünyanın habercisi olan Çin, Asya çağını başlattı. Afrika elbette bu yeni dünyanın dışında kalamazdı. Fransız emperyalizminin zincirlerini kıran Afrika ülkeleri birer birer Asya’ya yöneldiler. Başını Çin, Rusya, İran ve Türkiye’nin çektiği Asya’dan yükselen Çağdaş Uygarlık Dünyası, Afrika’yı talan eden bu emperyalist kampın karşısına çıktı.

TÜRKİYE, RUSYA, ÇİN, İRAN (TRÇİ) AFRİKA İLİŞKİLERİ

Türkiye ise son yirmi yılda ekonomi ve diplomasi alanlarında dikkat çekici bir ilerleme kaydetti. 2003 yılında 5,4 milyar dolar seviyesinde olan Türkiye-Afrika ticaret hacmi, 2024 itibarıyla 37 milyar doları aşarak yaklaşık yedi kat büyüdü. Diplomatik alanda da Türkiye’nin Afrika’daki büyükelçilik sayısı 2009’daki 12 seviyesinden bugün 44’e yükselirken, Türk Hava Yolları kıtada 60’tan fazla noktaya uçuş gerçekleştirerek Türkiye’nin Afrika açılımının en önemli araçlarından biri hâline geldi.

Askerî alanda da Rusya, Afrika’nın en büyük silah tedarikçisi olmayı sürdürürken, Çin ikinci sıradaki konumunu güçlendirmektedir. Özellikle insansız hava araçları, zırhlı araçlar ve savunma sanayii iş birliklerinde Çin’in etkisi hızla artmaktadır.

Bugün ekonomik alanda Afrika’nın en büyük ticaret ortağı açık ara Çin’dir. 2025’in ilk beş ayında Çin-Afrika ticaret hacmi 134 milyar dolara ulaşarak yeni bir rekora imza attı. Fransa ise kıta ile ticarette eski ağırlığını büyük ölçüde yitirmiş durumda; Sahra Altı Afrika ile ticaret hacmi 2024 yılında yaklaşık 24 milyar avroda kaldı ve Çin, Hindistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye gibi yükselen aktörlerin gerisinde bulunuyor.

ABD’nin ve daha geniş ölçüde Batı’nın yaptırımlarına maruz kalan İran, Afrika ile ticari ve kültürel ilişkilerine önem verdi. 2010 yılında başlayan İran-Afrika Zirveleri son yıllarda her yıl yapılmaya başladı.

SAHEL BÖLGESİNDE TERÖR ÇETELERİNE KARŞI RUSYA DESTEĞİ

Sahel bölgesinde yenilen ve kapı dışarı edilen ABD ve Fransız emperyalistleri bölgede kendi kurdukları, eğittikleri ve finanse ettikleri ayrılıkçı ve cihatçı terör örgütlerini yeniden harekete geçirdiği görülüyor.

Ayrılıkçı ve cihatçı terör örgütleri başını ABD’nin çektiği Batılı emperyalist ülkelerin kullandığı en önemli araçlardan biri olmuştur. İşgallerle, darbelerle, etnik ve dini temelde oluşturdukları terör örgütleri ile kışkırtma ve istikrarsızlık yaratarak bu ülkeler üzerindeki etkilerini sürdürmeye çalışmışlardı.

Sahel devletlerinin ABD, Fransa destekli bu terör örgütlerine karşı mücadelesinde Rusya askeri olarak en büyük destekçisi oldu. Askerlerini eğitti, silah ve teçhizat verdi ve bizzat sahada birlikte mücadele ettiler. Rusya son beş yıldır üst düzeyde olan askeri ilişkilerini ekonomik ve siyasi olarak da geliştirme çabasında. Lavrov’un bu diplomatik ataklarını bu çerçevede değerlendirmek gerek.

RUSYA’NIN AFRİKA’DA DİPLOMATİK ATAĞI

Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, temmuz ayının ikinci haftası Afrika’ya adeta bir çıkarma gerçekleştirdi. Beş günde dört başkenti ziyaret etti: 6 Temmuz’da Afrika Birliği Genel Merkezi’nin bulunduğu Etiyopya’nın başkenti Addis Ababa’ya geldi. 7 Temmuz’da Afrika Birliği Komisyonu Başkanı Mahmud Ali Yusuf ile görüştü. Aynı gün Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed ile bir araya geldi. 8 Temmuz’da Nijer’in başkenti Niamey’e geçti. Burada Mali, Burkina Faso ve Nijer’den oluşan Sahel Devletleri İttifakı (AES) Konfederasyonu dışişleri bakanlarıyla bir görüşme yaptı. 9 Temmuz’da Mozambik’in başkenti Maputo’ya geldi. Önce Mozambik Dışişleri Bakanı Maria Manuela Lucas ile görüştü; ardından Mozambik Cumhurbaşkanı Daniel........

© Aydınlık