Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Üyesi ve İktisat Halkası Uluslararası Ekonomi Politikaları Araştırma Merkezi Başkanı Doç. Dr. Recep Yorulmaz, Hürmüz ve Babülmendep boğazlarındaki krizin küresel ekonomi ve ticaret üzerindeki etkilerini AA Analiz için kaleme aldı.

Dünya ekonomisi bugün petrol fiyatlarından çok daha büyük bir sorunla yüz yüze, enerji ve ticaretin iki ana deniz kapısı aynı anda tıkanma noktasına geldi. Hürmüz'den çıkamayan enerji, Babülmendep'ten de güvenle geçemiyor.

ABD-İsrail ittifakının İran'a yönelik operasyonları küresel ticareti önce Hürmüz üzerinden vurdu. Ancak İran bununla kalmadı, Yemen'deki Husi vekaleti üzerinden Babülmendep-Kızıldeniz hattını da kilitleyerek riski ikinci bir cepheye taşıdı. Ortaya çıkan tablo, yalnızca petrol arzını değil, navlun maliyetlerini, LNG piyasasını, enflasyon beklentilerini ve Asya-Avrupa ticaret aksını birden sarsan çok yönlü bir şok dalgası.

İki koridorun eş zamanlı felce uğraması tesadüf değil. İran, savunma stratejisini küresel ticaretin en dar boğumlarına kurmuş durumda ve bu strateji işliyor. Asıl rahatsız edici soru şu: ABD-İsrail bloku daha savaşın ilk saatlerinde İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'i öldürecek, rejimin komuta zincirini parçalayacak kadar ezici bir askeri güç kullandı ama aynı blok, bu gücün küresel ekonomiyi nasıl bir kırılganlığa sürükleyeceğini hesaplamakta neden bu kadar çaresiz kaldı?

Hürmüz: Enerji arzında fiziksel darboğaz

Hürmüz Boğazı, dünya enerji haritasındaki en dar ve en kritik geçit. Basra Körfezi'nin büyük üreticileri, Suudi Arabistan, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt ve İran'ın kendisi, bu 33 kilometrelik su koridoruna mahkûm. Küresel petrol ticaretinin beşte biri her gün buradan akıyor. Üstelik risk yalnızca ham petrolle sınırlı değil. Katar'ın Ras Laffan terminalinden çıkan LNG sevkiyatları, Japonya'dan Güney Kore'ye, Avrupa'nın kış stoklarına kadar geniş bir coğrafyanın enerji güvenliğini doğrudan belirliyor.

Hürmüz geçişinde, bir ay içinde 41 gemiden 6'ya düşüş, bir yavaşlama değil, fiili bir felç. ABD'nin güney eskort hattı 20-21 Temmuz saldırılarının ardından tamamen işlevsiz kaldı. Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) güney koridorunda üç tankerin vurulduğunu teyit etti. Geriye kalan gemiler ise İran kıyısına yaslanmak zorunda; yani güvenli geçiş için saldırganın........

© Anadolu Ajansı Analiz