Katar Üniversitesi'nde Uluslararası İlişkiler, Güvenlik ve Savunma alanında Öğretim Üyesi Dr. Ali Bakır, ABD-İran anlaşmasının arka planını AA Analiz için kaleme aldı.

15 Haziran'da Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ülkesinin iki ayı aşkın süredir yürüttüğü arabuluculuk çabalarının ardından ABD ile İran arasında bir barış anlaşmasına varıldığını X platformu üzerinden duyurdu. Sürece sundukları önemli katkılardan dolayı Katar, Suudi Arabistan ve Türkiye'ye şükranlarını sunan Şerif, resmi imza töreninin 19 Haziran'da İsviçre'de gerçekleştirileceğini belirtti. Bu duyurunun akabinde hazırlanan Mutabakat Zaptı elektronik ortamda imzalandı, belgeye ABD adına ABD Başkanı Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance, İran adına ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf imza attı.

Basına yansıyan bu mutabakat, İsrail/ABD-İran Savaşı'nı sonlandırmayı ve mevcut ateşkes zeminini geniş kapsamlı bir diplomatik sürece dönüştürmeyi amaçlayan, çerçeve niteliğindeki bir barış anlaşması olarak nitelendiriliyor. Anlaşma metni henüz resmen yayınlanmamış olsa da aktarılan temel unsurlar arasında askeri operasyonların derhal durdurulması ve Hürmüz Boğazı'nın uluslararası deniz trafiğine yeniden açılması yer alıyor. Bunun yanı sıra, başta İran'ın nükleer programı olmak üzere askıda kalan sorunların çözümü için 60 günlük bir müzakere süreci öngörülüyor. Başlatılacak bu takip müzakerelerinde ayrıca yaptırımların hafifletilmesi ve İran'ın dondurulmuş varlıklarına erişimi gibi konuların da masaya yatırılması bekleniyor.

Bu anlaşma, dikkat çeken iki önemli gelişmenin ardından geldi. Bunlardan ilki, İsrail'in yaklaşık bir hafta önce İran'ın batı ve iç kesimlerindeki hedeflere düzenlediği ve Nisan ayından bu yana bir ilk olma özelliği taşıyan saldırılardı. İran'ın daha çok gövde gösterisi amacı taşıyan füze atışlarına misilleme olarak Tahran, Tebriz ve İsfahan başta olmak üzere birçok kentte patlamalar meydana geldiği bildirilmişti. İkinci gelişme ise Trump'ın sert uyarısı oldu. Çatışmayı sonlandırmayı amaçlayan müzakerelerin ağır ilerlemesine tepki gösteren Trump, İran'ın "bedel ödeyeceğini" belirterek, ABD'nin İran altyapısına yönelik saldırılara yeniden başlayabileceğinin sinyalini verdi.

Anlaşmaya dair beş temel madde

Bu mutabakat, savaşı tetikleyen temel sorunların tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmese de dikkate değer ve derinlemesine analiz edilmesi gereken bazı noktalar barındırıyor.

Birincisi, şu sıralar kamuoyu önünde yoğun bir algı yönetimi çabası göze çarpıyor. Ana aktörler anlaşmayı bir zafer olarak pazarlamaya çalışsa da geniş bölgesel........

© Anadolu Ajansı Analiz