MARX’IN SCHOPENHAUER’E SORUSUMarx’ın Schopenhauer’e yöneltebileceği en güçlü itirazlardan biri şöyle kurulabilir:İnsan tabiatı dediğimiz şeyin ne kadarı gerçekten değişmezdir, ne kadarı tarih ve toplum tarafından biçimlendirilmiştir?Rekabetçi bir toplumsal düzen rekabetçi davranışlar üretiyorsa rekabetin bütün biçimlerini yalnızca insanın metafizik özüyle açıklayabilir miyiz?Belirli mülkiyet ve üretim ilişkileri belirli insan davranışları yaratıyorsa bunların tamamını “isteme” kavramının içine yerleştirmek tarihsel farklılıkları görünmez hâle getirmez mi?Marx’ın Feuerbach Üzerine Tezler’inde insan özünü tek tek bireylerin içinde bulunan soyut bir şey olarak değil, toplumsal ilişkiler bütünü içerisinde ele alması bu itirazın felsefî zeminini oluşturur.[10]Schopenhauer ise Marx’a başka bir soru yöneltebilirdi:Üretim ilişkilerini değiştirdikten sonra iktidar isteyen insanla ne yapacaksınız?Bu iki soru birbirini geçersiz kılmaz.Tam tersine modern felsefe ve siyaset düşüncesinin en önemli problemlerinden birini ortaya çıkarır:Toplum mu insanı biçimlendirir, insan mı toplumu?Belki doğru cevap, bu iki yönlü ilişkinin kendisindedir.NİETZSCHE: İKİSİNDEN DE FARKLI BİR ÇIKIŞFriedrich Nietzsche (1844–1900), bu tartışmaya bir sonraki kuşakta katılır.Genç Nietzsche........

© Akdeniz Gerçek