Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Fen Güzel Sanatlar ve Tasarım Hemşirelik Hukuk İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İnsan ve Toplum Bilimleri İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

İnsan ve Toplum Bilimleri

"HAYATI: doğal bir OKUyuşla; PAYLAŞmak"

TUS’un Görünmeyen Hiyerarşisi

Emek, Risk, Gelir ve Terk Edilen Uzmanlıklar

Tıpta Uzmanlık Sınavı (TUS), yalnızca bir yerleştirme sistemi değil; aynı zamanda tıbbın kendi içinde görünmeyen bir ekonomik ve mesleki hiyerarşiyi yeniden üreten güçlü bir mekanizmadır. Her yıl değişmeyen bir tablo tekrar eder: bazı branşlar yüksek talep görürken, bazıları giderek daha az tercih edilir, daha fazla boş kalır ve daha ağır bir iş yüküyle baş başa bırakılır.

Bu ayrışma yalnızca “ilgi alanı” ile açıklanamayacak kadar derindir. Çünkü tercih edilmeyen branşların ortak paydası artık yalnızca zorluk değildir; risk, emek, hukuki kırılganlık ve ekonomik karşılık arasındaki dengesizliktir.

Bu çerçevede Kadın Hastalıkları ve Doğum, Anesteziyoloji ve Reanimasyon, Acil Tıp, Genel Cerrahi, Beyin ve Sinir Cerrahisi (Nöroşirürji), Kulak Burun Boğaz (KBB), Aile Hekimliği Uzmanlığı ve Üroloji vb gibi branşlar, tıbbın en kritik ama aynı zamanda en kırılgan alanlarını temsil eder. Bu alanlar; acil karar gerektiren cerrahi girişimler, gece nöbetlerinde tek başına verilen hayati kararlar, komplikasyon riski yüksek operasyonlar ve zaman baskısı altında yürütülen süreçlerle sürekli bir risk hattı üzerinde çalışır.

Ancak bu yüksek riskli alanların ortak bir sorunu daha vardır: ekonomik karşılığın giderek zayıflaması.

Gerek devlet hastanelerinde performans sisteminin sınırları, gerekse özel hastanelerde ücretlendirme politikalarının darlığı, bu branşların emek karşılığını giderek tartışmalı hâle getirmektedir. Uzun süren ameliyatlar, yüksek sorumluluk taşıyan girişimler ve gece boyu süren acil müdahaleler; çoğu zaman karşılık bulmayan bir emek yoğunluğu üretmektedir.

Bu tabloya bir de muayenehane pratiğinin daraltılması ve özellikle cerrahi branşların özel hastane kullanım alanlarının kısıtlanması eklenmektedir. Özellikle cerrahi dallarda, hekimin kendi pratiğini bağımsız şekilde sürdürebileceği alanların daralması; mesleki özerklik kadar ekonomik sürdürülebilirliği de doğrudan etkilemektedir. Özel hastane sisteminin giderek daha fazla kurumsal kontrol altına alınması, hekimlik pratiğini bireysel üretim alanından çıkarıp daha sınırlı bir çerçeveye sıkıştırmaktadır.

Sonuç olarak genç hekim yalnızca “zor bir branş” seçmemektedir; aynı zamanda yüksek risk düşük özerklik sınırlı ekonomik karşılık üçgeniyle karşı karşıya kalmaktadır. Bu nedenle TUS tercih listelerinde bu branşların giderek alt sıralara gerilemesi yalnızca bireysel eğilimlerle değil, yapısal bir ekonomik gerçeklikle de açıklanmalıdır.

Buna rağmen bu branşlar sağlık sisteminin omurgasını oluşturmaya devam eder. Acil servislerin işleyişi, doğumların güvenliği, travma hastalarının yaşam şansı, cerrahi müdahalelerin sürekliliği ve hava yolu yönetimi gibi kritik süreçler; bu alanların varlığına bağlıdır. Yani sistemin en hayati fonksiyonları, giderek daha az tercih edilen alanlar tarafından taşınmaktadır.

Bu noktada çelişki daha da belirginleşir:En çok sorumluluk taşıyan branşlar, giderek daha az ekonomik ve mesleki güvence sunmaktadır.

Bu durum kaçınılmaz bir soruyu gündeme getirir:Eğer risk artıyor, yük artıyor ama karşılık azalıyor ise, bu branşları kim........

© Akademik Akıl