Aleksandar Vucic, Sırbistan Cumhurbaşkanlığı'ndan istifa etti. Bu, yalnızca bir liderin görevi bırakması değil; on iki yıldır süren bir iktidar mimarisinin ilk büyük çatlağı. Vucic, Cumhurbaşkanlığı binasında düzenlediği basın toplantısında istifa belgesine imza attığını duyurdu. Görevi Meclis Başkanı Ana Brnabic'e devredeceğini söyledi. Ancak bu bir veda değil. Vucic, 25 Ekim'de yapılacak erken genel seçimlerde başbakan adayı olarak yarışacak. Yani sahneden çekilmiyor; sahneyi değiştiriyor.

Bu hamle, siyasi bir manevra olarak da okunabilir. Cumhurbaşkanlığı görevinden ayrılmak, Vucic'in üzerindeki doğrudan yürütme baskısını hafifletir. Başbakanlık ise parlamenter sistemde daha esnek bir alan sunar. Ama asıl mesele, neden şimdi sorusu. Vucic'in istifasının arkasında iki yıldır süren protestolar var. Öğrencilerin öncülük ettiği bu hareket, 2024 Kasım'ında Novi Sad'da bir tren istasyonunun beton sundurmasının çökmesi ve 16 kişinin hayatını kaybetmesiyle fitillendi. Yolsuzluk karşıtı gösteriler, zamanla rejimin meşruiyetini sorgulayan bir dalgaya dönüştü. Vucic, 9 Eylül'de parlamentoyu feshederek erken seçim tarihini 25 Ekim olarak belirledi. Bu, baskıya boyun eğme değil; baskıyı kendi lehine çevirme girişimi.

Vucic'in basın toplantısındaki sözleri, görev süresinin ne kadar zorlu geçtiğini gösteriyor. Avrupa ile Rusya arasında sıkışan Sırbistan, denge siyasetinin ağır bedelini ödemiş. Vucic, Avrupa'daki her toplantının kendisi için bir eziyet olduğunu söyledi. Görüşmelerde ilk soru hep aynıydı: Rusya'ya neden yaptırım uygulamıyorsunuz? Bu soru, Sırbistan'ın Batı ile ilişkilerindeki en kronik baş ağrısı. Rusya ile görüşmeler de kolay geçmemiş. NIS meselesi, iki taraf arasında bir güç gösterisine dönüşmüş. Vucic'in ifadesiyle Ruslar, NIS'i ne pahasına olursa olsun ellerinde tutmak istemiş; diğerleri ise Rusya'nın elinden almak. Sonunda zarar gören Sırbistan olmuş.

"Yarın sabah görevi Cumhurbaşkanlığına vekalet edecek olan (Meclis Başkanı) Sayın Brnabic'e devredeceğim. Anayasa ve yasalar gereği aralık ayının sonuna kadar cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunu yapmış olmamız gerekiyor"

"Rusya'ya neden yaptırım uygulamadıkları"

"Ruslarla olan görüşmeler de zor oldu. Çünkü onların amacı (Sırbistan'ın petrol sanayisi şirketi) NIS'i ne pahasına olursa olsun ellerinde tutmaktı. Diğerlerinin amacı da bunu Rusya'nın elinden almak. Sonunda zarar gören Sırbistan oluyordu. Sonuçta bunu yapmak kolay olmadı ve gelecekte de olmayacak"

Bu tablo, küçük bir ülkenin büyük güçler arasında nasıl sıkıştığının çarpıcı bir örneği. Sırbistan, Avrupa Birliği üyeliğini hedefliyor ama Rusya ile enerji bağımlılığını sürdürüyor. Vucic, bu dengeyi on iki yıl boyunca yönetti. Şimdi bu dengeyi başbakan olarak yönetmeye çalışacak. Ancak siyasi zemin artık eskisi kadar sağlam değil.

Vucic'in en dikkat çekici itiraflarından biri eğitimle ilgiliydi.........

© ABC Gazetesi