Aynı ülke, iki ekonomik gerçeklik: Bir tarafta geçim mücadelesi, diğer tarafta hızla büyüyen servetler
Türkiye ekonomisinde bugün asıl mesele yalnızca enflasyonun, faizin ya da büyümenin seviyesi değil; üretilen ve büyüyen servetin nasıl oluştuğu ve kimlere, ne ölçüde ulaştığıdır. Aynı ekonominin içinde birbirinden giderek uzaklaşan iki farklı hayat yaşanıyor: Bir tarafta kirasını, faturasını, mutfağını ve çocuğunun eğitim giderini hesaplayarak ay sonunu getirmeye çalışan milyonlar; diğer tarafta yüz milyarlarca liralık fonlar, olağanüstü fiyat hareketleri ve kısa sürede oluşan büyük servetler. Bir tarafta geçim mücadelesi, diğer tarafta servet birikimi.
Sorun elbette zenginleşmek değil; üretenin, yatırım yapanın, risk alanın ve istihdam yaratanın kazanması ekonominin doğal sonucudur. Asıl mesele, servetin hangi kanallardan büyüdüğü, ne kadar etkin denetlendiği ve yaratılan refahın toplumun ne kadarına yansıdığıdır. TÜRK-İŞ’in 2026 Eylül verileri de bu nedenle yalnızca bir “geçim araştırması” değil; Türkiye’de gelir dağılımının, bölüşümün ve ekonomik adaletin geldiği noktayı gösteren güçlü bir aynadır.
İNSANCA YAŞAMANIN YENİ MALİYETLERİ: Açlık Sınırı 37.801 TL’ye, Yoksulluk Sınırı ise 123.130 TL’ye Yükseldi
TÜRK-İŞ’in Eylül 2026 araştırmasına göre dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması, yani açlık sınırı 37.801 TL’ye yükseldi. Konut, ulaşım, eğitim, sağlık, giyim ve diğer zorunlu ihtiyaçlar da hesaba katıldığında yoksulluk sınırı 123.130 TL’ye, bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyeti ise 48.885 TL’ye ulaştı. Mutfak enflasyonu son on iki ayda yüzde 35,14, yıllık ortalamada ise yüzde 39,78 olarak gerçekleşti.
Burada önemli bir ayrım var: 123.130 TL bir maaş değil; dört kişilik bir hanenin temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için gereken toplam aylık gelirdir. Ancak bu tutarları mevcut gelirlerle yan yana koyduğumuzda tablo çok daha çarpıcı hâle geliyor.
2026 yılı net asgari ücreti 28.075 TL. Yani asgari ücret, dört kişilik bir ailenin yalnızca gıda giderini ifade eden açlık sınırının 9.725 TL, yaklaşık yüzde 26 altında. Temmuz 2026 itibarıyla 23.552 TL olan en düşük emekli aylığı ise açlık sınırının 14.249 TL, yaklaşık yüzde 38 gerisinde.
Başka bir ifadeyle, bugün bir asgari ücret dört kişilik bir ailenin yalnızca mutfak giderini dahi karşılamıyor; en düşük emekli aylığı ise bu tutarın çok daha altında kalıyor. Dört kişilik bir hanenin 123.130 TL’lik yoksulluk sınırına ulaşabilmesi için yaklaşık 4,4 asgari ücretin ya da 5,2 en düşük emekli aylığının aynı eve girmesi gerekiyor.
BİR YILDA NE DEĞİŞTİ? Ücret Arttı, Geçim Açığı Daha Çok Büyüdü
Bu tablo birkaç ayda ortaya çıkmadı. Geçim sıkıntısı zaten vardı; ancak son bir yılda hayatın maliyeti, gelirlerden daha hızlı yükselmeye devam etti.
TÜRK-İŞ verilerine göre Eylül 2025’te dört kişilik bir ailenin açlık sınırı 27.971 TL, yoksulluk sınırı 91.109 TL, bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyeti ise 36.305 TL idi. Bir yıl sonra bu tutarlar sırasıyla 37.801 TL, 123.130 TL ve 48.885 TL’ye yükseldi.
Burada kritik bir ayrım var: Enflasyonun düşmesi, fiyatların düşmesi demek değildir. Nitekim yıllık mutfak enflasyonu yüzde 41,05’ten yüzde 35,14’e gerilerken, dört kişilik bir ailenin aylık gıda gideri 9.830 TL, yoksulluk sınırı 32.021 TL, bekâr bir çalışanın yaşama maliyeti ise 12.580 TL arttı. Fiyatlar düşmedi; yalnızca artış hızları yavaşladı. Bu nedenle “enflasyon düşüyor ama geçim sıkıntısı neden azalmıyor?” sorusunun yanıtı da burada yatıyor.
Üstelik aynı dönemde net asgari ücret 22.105 TL’den 28.075 TL’ye, yani yaklaşık yüzde 27 artarken; açlık ve yoksulluk sınırlarındaki artış yaklaşık yüzde 35 oldu. Böylece asgari ücretlinin geliri, yalnızca yoksulluk sınırından değil, açlık sınırından da daha fazla uzaklaştı.
Eylül 2025’te bir asgari ücret açlık sınırının yüzde 79’unu, yoksulluk sınırının yüzde 24,3’ünü karşılayabiliyordu. Eylül 2026’da bu oranlar sırasıyla yüzde 74,3’e ve yüzde 22,8’e geriledi. Daha çarpıcısı, açlık sınırı ile asgari ücret arasındaki aylık fark 5.866 TL’den 9.725 TL’ye çıktı; geçim açığı yalnızca bir yılda yaklaşık yüzde 66 büyüdü.
Özetle, bir yılda asgari ücret yüzde 27 artarken açlık ve yoksulluk sınırı yaklaşık yüzde 35 yükseldi. Gelirler yaşam maliyetine yetişemediğinde sonuç değişmiyor: daha fazla borçlanma, daha fazla ihtiyaçtan vazgeçme ve giderek daralan bir hayat.
ÇALIŞIYORUZ AMA GEÇİNEBİLİYOR MUYUZ?
Rakamların ortaya koyduğu tablo aslında çok açık: Türkiye’de çalışmak, giderek daha geniş bir kesim için geçinebilmeye yetmiyor. Asgari ücret dört kişilik bir ailenin temel gıda ihtiyacını dahi karşılayamazken, milyonlarca emekli açlık sınırının oldukça altında bir gelirle yaşamını sürdürmeye çalışıyor. Tam zamanlı çalışma ya da yıllarca verilen emek, temel ihtiyaçları karşılamaya yetmiyorsa mesele artık yalnızca ücretlerin seviyesi değil, emeğin ekonomik büyümeden ve yaratılan........
