menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Sentetik proletaryanın anatomisi -2

19 0
05.02.2026

Geçtiğimiz hafta, insanın kendi verisiyle mülksüzleştiği “Sentetik Proletarya” kavramını tanımlamıştık. Sentetik proletarya kavramı, Alvin Toffler’ın iyimser bir bakış açısıyla 80’lerde kavramsallaştırdığı üretici-tüketici (prosumer) tanımının, gözetim ve platform kapitalizmi altında yapay zeka ile artan bir şekilde uğradığı trajik bir mutasyondur. Bu hafta bu sentetik proletaryanın dijital haritasını çıkaracağız.

1. Katman: Hayalet İşçiler

Yapay zekanın (AI) insani görünmesi için travmatik verileri temizleyen hayalet işçiler, çoğunlukla görünmez fabrikalarda duygusal emeği en ağır, ücreti en düşük olan ve algoritmik sistemin hijyenini sağlayan kesimdir. 2023'te ortaya çıkan verilere göre, OpenAI (ChatGPT) ve Invisible Tech gibi şirketler modellerini ehlileştirmek ve toksik içerikleri ayıklamak için Kenya ve Tayland’daki işçilere saati 1.32 dolar ile 2 dolar arasında değişen ücretler ödedi. Hayalet işçiler çocuk istismarından işkence betimlemelerine kadar en ağır içerikleri etiketlemek zorunda bırakıldı.

2. Katman: Dijital Sinyal İşçileri

Algoritmaların mantığını kuran, dünyayı onlar için etiketleyen kitle. Örneğin Filipinler ve Venezuela’da binlerce genç, Scale AI şirketinin Remotasks platformu üzerinden otonom araçların dünyayı görmesi için günde 15 saat boyunca yol çizgilerini trafik tabelalarını, yayaları işaretledi veya görselleri etiketledi.

3. Katman: Tık İşçileri ve Mikro-Görevliler

Algoritmaların doğruluğunu test eden “Ben robot değilim” testlerinden veri üreten geniş kitlelerle güvencesiz, parça başı........

© 12punto