Bugün aynayı hem kendimize hem de doymak bilmeyen hırslarıyla dünyayı bir yangın yerine çevirenlere tutalım mı?

Hep daha fazlasını istemenin, "benim olsun da nasıl olursa olsun" demenin hem bireysel ruhumuzda hem de toplumun vicdanında açtığı derin yaraları konuşalım. Gözü ve hırsı doymayanlar, acaba gerçekten kazanıyorlar mı, yoksa kendileriyle birlikte koca bir topluma da kaybettiriyorlar mı?

Gelin, bu sorunun cevabını biri kadim bir halk kıssasından, diğeri dünya edebiyatının dev kalemi Tolstoy’dan süzülen iki ibretlik hikâyeyle arayalım.

Vaktiyle, denizin kıyısında, yoksulluğuyla baş başa yaşayan bir balıkçı varmış. Gün doğmadan ağlarını alır, oltasını denize atar; akşama kadar nasibini bekler dururmuş. Kimi gün bir iki balıkla döner, kimi günse eli boş, gönlü mahzun varırmış evine.

Yine böyle günlerden birinde, denizin durgun, rüzgârın hafif estiği bir sabah, oltasını suya bırakmış. Saatler geçmiş, ne bir balık vurmuş oltasına ne de denizden bir ses gelmiş. Tam ümidini kesip oltasını çekecekken, misinanın ucunda tuhaf bir ağırlık hissetmiş.

“Herhâlde bugün deniz bana büyük bir balık gönderdi,” diye geçirmiş içinden.

Bütün gücüyle asılmış oltasına. Lakin sudan çıkan ne bir balıkmış ne de denizin sunduğu başka bir nimet… Oltanın ucunda, kuru, solgun, bir insana ait göz çukuru kemiği varmış.

Balıkçı şaşkınlıkla elindeki kemiğe bakarken, o sırada maiyetiyle birlikte kıyıdan geçmekte olan hükümdar bu manzarayı görmüş. Merak edip durmuş, balıkçının yanına yaklaşmış.

“Bre balıkçı,” demiş, “bunca zaman denize olta atarsın, bugün de nasibine bu kemik mi düştü?”

Balıkçı başını eğmiş.

“Öyledir sultanım. İnsan bazen denizden rızkını, bazen de dünyanın sırrını çıkarır.”

Hükümdar bu cevabı beğenmiş. Bir yandan kemiği merak etmiş, bir yandan da yoksul balıkçının gönlünü hoş etmek istemiş.

“Öyleyse,” demiş, “bu kemiğin ağırlığınca altın verilsin balıkçıya. Belki de denizin ona gönderdiği nasip budur.”

Emir verilmiş. Saray görevlileri hemen bir terazi kurmuş. Kemiği kefenin birine koymuş, öteki kefeye de altınları dizmeye başlamışlar.

Bir kese altın… İki kese altın… Beş kese, on kese…

Fakat ne mümkün! Altınlar çoğaldıkça çoğalmış, teraziye külçeler, keseler, mücevherler eklenmiş; ama kemiğin bulunduğu kefe bir türlü havaya kalkmamış. Sanki o küçücük kemik, dünyanın bütün servetini kendine çekiyormuş.

Hükümdarın kaşları çatılmış. Sarayın hazineleri tükenmek üzereymiş. Orada bulunan herkes şaşkınlık içinde birbirine bakıyormuş.

“Bu nasıl iştir?” diye öfkelenmiş hükümdar. “Bunca altın bir avuç kemiğe nasıl denk gelmez?”

Kimse cevap verememiş.

Derken kalabalığın arasından yaşlı, bilge bir zat çıkmış. Sakalı ak, bakışları........

© Yeniçağ