Kurtuluş Savaşı’nın Türklerin zaferiyle sonuçlanmasıyla birlikte 1922'de Yunan Ordusu’nun Anadolu'dan mağlup ayrılmasının ardından artık burada can ve mal güvenliğini kaybettiğini düşünen yerli Rum'lar Yunanistan'a göç etmeye başlamıştı. Anadolu'dan Yunanistan’a gelen bu göçmenlerin barınma ve iskanı büyük bir sorun oluşturmuştu. Rum göçmenlerin barınması için gerekli arazi ve evlerin bir kısmı Yunanistan’daki Müslüman Türklerin Türkiye'ye gitmesiyle sağlanacaktı. Hem Yunanistan'daki hem de Türkiye'deki azınlıkların sorunlarının daha da artması üzerine Lozan şehrinde barış antlaşmasının hazırlığı için görüşmelerin başladığı dönemde 30 Ocak 1923 tarihinde Türkiye ile Yunanistan arasında mübadeleyi öngören sözleşme imzalandı. 30 Ocak 1923 yılında Yunanistan ve Türkiye Cumhuriyeti hükümetleri arasında imzalanan antlaşma ile Yunan topraklarında yaşayan Müslümanların (Batı Trakya’dakiler hariç) ve Türk topraklarında yaşayan Rumların (İstanbul’daki Rumlar hariç) karşılıklı olarak yer değiştirmeleri kararlaştırıldı.

Bu mübadele antlaşması sonucu Anadolu'dan yaklaşık 1 milyon 300 bin kişi Yunanistan'a gitti. Türkiye’ye de ağırlıklı olarak Selanik, Girit ve Yanya’dan yaklaşık 463 bin Türk göç etti. İki ülke arasındaki bu zorunlu göç, siyasi sonuçları dışında pek çok insan hikayesini de beraberinde getirdi. Bu mübadele ve sonuçlarıyla ilgili bugüne kadar Türkiye ve Yunanistan’da pek çok belgesel yapıldı, pek çok kitap yazıldı. Yakın tarihimizin önemli olayları arasında yer bu göç konusunda yazılan kitaplara bir yenisi daha eklendi. Ülkemizin değerli ilim insanlarından Prof. Dr. Sakine Esen Eruz, bu mübadiller arasında yer alan anneannesinin Türkiye’ye göç serüvenini ve sonrasını, “Mükerrem Hanım” adıyla kitaplaştırdı. Mükerrem Hanım’ın Selanik’ten İstanbul Beylerbeyi’ne,........

© Yeniçağ