Antik çağlardan günümüze uzanan hazine
Antik çağlardan günümüze uzanan hazine
Muğla'nın Milas ilçesi, Antik Çağlardan bu yana her çağın hazinesi olan, şifa kaynağı zeytinin hasat zamanını, 12'inci kez rengarenk bir festivalle taçlandırdı.
Milas Kaymakamlığı öncülüğünde bu yıl 6-8 Kasım tarihleri arasında düzenlenen 12. Milas Zeytin, Zeytinyağı ve Turizm Festivali, hem yerel halka hem de yerli yabancı ziyaretçilere zeytinin değerini öğreten bir deneyim sundu. “Tarihten Geleceğe” sloganıyla yapılan festivalde ziyaretçiler, zeytin üreticileriyle, Milas'ın mutfağı, kültürü ve tarihiyle buluştu.
Çoğumuz aslında Milas'ı Bodrum'a giderken bir geçiş noktası olarak görmüşüzdür. Elbette merak etmişizdir ama "Bir ara gezerim" deyip yolumuza devam etmişizdir. Geçmişte arkeoloji sayfaları yaptığımı bilen Milaslı arkadaşlarım bana sürekli Milas'ta bulunan antik kentleri anlatırdı. Milas'ı keşfetmemi sağlayan ise bu anlamlı festival oldu. Milas'ın bu kadar çok kültürel değeri olduğunu bilmiyordum. Karya (Karia) Uygarlığının önemli kenti ve Zeus Karios Tapınağıyla o dönemler kutsal sayılan Milas, "Mylasa" adıyla kuruldu. Çağlar boyu hem başkent hem de zeytincilikte önemli bir merkez olan Milas'ta Karya uygarlığından sonra sırasıyla; Roma, Bizans, Selçuklu, Menteşe ve Osmanlı hüküm sürdü. Bölgede bu uygarlıklara ait birçok arkeolojik buluntu görmek mümkün. Herakleia Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Zeliha Gider Büyüközer’in 8 bin yıllık tarihi olduğunu belirttiği Milas, efsanelere göre rüzgârlar tanrısı Aiolos'un soyundan Mylassos tarafından kurulmuş. 27 antik kent olan Milas'ta en çok bilinen antik kentler arasında Iasos, Labranda, Euromos ve Herakleia yer alıyor.
ATHENA TAPINAĞI DUVARINA KAZINMIŞ İKİ MEKTUP
Herakleia Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Zeliha Gider Büyüközer, zeytin hasadı töreninde, Milas'ın zeytinyağının antik dönemde “altın sıvı” olarak nitelendirildiğini ve Latmos Dağı’nın Güneybatı eteklerinde kurulan Herakleia antik kentindeki Athena Tapınağı’nın duvarlarına kazınmış iki mektupta söz edilen hikayeyi anlattı.
Antik çağda zeytinin beslenmenin yanı sıra sağlıkta ve yakıt olarak aydınlanmada kullanılan çok önemli bir ürün olduğunu belirten Büyüközer, şunları söyledi: "Latmos Dağı’nın Güneybatı eteklerinde kurulan Herakleia antik kentindeki Athena Tapınağı’nın duvarlarına kazınmış iki mektup, zeytinyağının kentin toplumsal yaşamındaki önemine ışık tutuyor. Seleukos Kralı III. Antiokhos ile onun bölgedeki yöneticisi Zeuksis tarafından Herakleia Meclisi ve halkına gönderilen, MÖ 196–193 yılları arasına tarihlenen bu mektuplar, Herakleialıların elçiler aracılığıyla ilettikleri talepleri ve bunlara verilen yanıtları içeriyor. Savaşlar ve felaketler nedeniyle ekonomik açıdan güç durumda kalan kent halkı, eski ayrıcalıklarının korunmasını, vergi kolaylıkları tanınmasını ve kentin yeniden toparlanması için destek sağlanmasını ister. Bu taleplerden biri de liman kira gelirleriyle karşılanan, gençlerin bedenlerine sürmeleri için sağlanan yağın verilmeye devam edilmesidir. III. Antiokhos’un mektubunda ise gençlerin yağlanması için daha önce ayrılan miktara ek olarak yılda 30 metretes (1200 litre) yağ tahsis edildiği belirtiyor. Gençlere yönelik bu yağ desteği, antik dönemin beden eğitimi ve bakım uygulamalarıyla ilişkilidir. Zeytinyağı, gymnasionlarda bedenin antrenmana hazırlanması, egzersiz sonrasında temizlenmesi ve bakımı için kullanılan temel maddelerden biriydi. Sporcular egzersiz öncesinde çıplak vücutlarına yağ sürüyor, özellikle güreş sırasında yağın oluşturduğu kayganlığı dengelemek ve rakibin kavranmasını kolaylaştırmak amacıyla vücutlarına ince toz veya kum serpiyorlardı.
'KRAL GENÇLERİN EĞİTİMİ İÇİN İLAVE ZEYTİNYAĞI TAHSİS EDİYORDU'
Antrenman sonrasında ise deri üzerinde biriken yağ, ter ve toz karışımı, "strigilis" adı verilen kıvrık bir kazıma aletiyle sıyrılıyordu.
Gymnasionların düzenli yağ ihtiyacı, sürekliliği olan bir finansman gerektiriyordu. Bu gider, kentlere ve dönemlere göre kurumun kendi gelirleri, kent bütçesinden ayrılan kaynaklar, gymnasiarkhosların katkıları ve varlıklı kişilerin ya da kralların bağışlarıyla karşılanabiliyordu. Yağ sağlanması, gençlerin bedensel eğitimini destekleyen ve bu desteği sunan kişilere toplumsal saygınlık kazandıran bir........
