2026 yılının hızlı başlayan jeopolitik gerçekliği ve özellikle Ortadoğu merkezli sürekli tırmandırılan çatışma ortamı, ‘devlet’ merkezli tartışmaları da yeniden gündeme getirdi. Olan bitenler, devleti Weberyan bir belirli bir toprak parçası üzerinde meşru şiddet tekeli tanımının çok ötesinde okumaya zorunlu kılıyor. Artık devletler, klasik anlamda orduların cephelerde çarpıştığı monolitik güç merkezleri değil; karmaşık ağların, lojistik hatların ve altyapısal tekniklerin oluşturduğu sibernetik birer organizma niteliğindedir. Çok uzağa gitmeden, sadece savaşın değişen grameri, zafer olgusunun dayanıklılık ile eşdeğer hale gelmesi ve maliyet asimetrisi gibi üç temel başlık bile, modern devleti yeniden düşünmemize olanak tanıyor. Devlet doğasının da karmaşık bir hale geldiği ortadadır.

Bu belirttiğim üç eksen üzerinden gidelim.

İlk olarak, Sayın Öcalan’ın da çokça dikkat çektiği üzere (Gazze en trajik örneğidir) “savaşın değişen grameri” meselesi. Klasik devlet kuramları, devleti sınırları çizilmiş bir coğrafyayı dışarıdan gelen saldırılara karşı savunan ve içeride düzeni sağlayan bir aygıt olarak tanımlıyor. Ancak 2026’nın savaş gramerinde bambaşka bir hikâye var. Çatışma hatları coğrafi sınırlardan ziyade enerji tesislerine, deniz ticaret yollarına ve veri/lojistik ağlarına kaymış durumdadır. Bu paradigma kırılmasını sosyolog Michael Mann’in “altyapısal iktidar” kavramıyla okumak bence durumu kolaylaştırır. Mann’e göre altyapısal iktidar, devletin sivil toplumun gündelik yaşamına fiilen nüfuz etme ve kararlarını lojistik olarak uygulama........

© Yeni Yaşam