Adom Getachew’in “İmparatorluktan Sonra Dünya Kurmak” ve Aníbal Quijano’nun “İktidarın Kolonyalitesi” adlı eserleri, ‘yeni bir dünya kurmak’ fikrini sömürgecilik sonrası dönemin kurumsal, ekonomik ve bilgi krizleri üzerinden tartışan iki önemli eserdir. Bu iki metindeki yapısal ve tarihsel analizler, Sayın Öcalan’ın ulus-devlet ideolojisini reddederek öne sürdüğü “demokratik ortak vatan” ve yaşam felsefesiyle karşılaştırıldığında, tahakkümden arındırılmış yeni bir yaşamın nasıl inşa edilebileceğine dair çok boyutlu bir tartışma zemini sunuyor kanımca.

Önce Getachew ve Quijano’ya bakalım.

Adom Getachew en özet ifade ile şunu iddia ediyor. “Sömürge halkları sadece ‘biz de bağımsız devlet olalım’ demedi. Daha büyük bir şey talep ettiler: İmparatorlukların kurduğu adaletsiz dünya düzenini değiştirip yeni, eşit ve özgür bir dünya kurmak istediler.” Tam burada yazarın imparatorluk tanımına da girmek iyi olur. Getachew için imparatorluk “Dünyayı hiyerarşik kuran, bazı halkları üstün, bazı halkları geri; bazı devletleri güçlü, bazılarını bağımlı yapan sistem” demektir.

Bu açıdan Getachew, mesele bağımsızlık meselesinin de ötesindedir diyerek “hukuk ve siyasi güç dengeleri eski sömürgecilerin lehine kalırsa, gerçek özgürlük tamamlanmış olmaz” vurgusuna dikkat çekiyor. “Düşünün bağımsız devlet oldunuz ama hukukunuz, siyasetiniz, varlığınız, ekonominiz bütünen bağımlı. Bu çok tehlikelidir” diyor. Bir dünya kurmaktan kastettiği de budur.

Tezini geliştirmek için anti-kolonyalist liderlere yöneliyor ve bunları aynı zamanda dünya düzeni kurmaya çalışan siyasal düşünürler olarak okuyor. Ve şimdiye kadar üç temel mücadele hattı kurduklarından bahsediyor. Birincisi, kendi kaderini tayin hakkını Birleşmiş Milletler’de gerçek bir hak haline getirmek. İkincisi, küçük ve zayıf post-kolonyal devletlerin tek başına ezilmemesi için bölgesel federasyonlar kurmak. (Afrika federasyonu veya Batı Hint Federasyonu gibi). Üçüncüsü, yeni bir uluslararası ekonomik düzen talebi.

Kitap anti-kolonyalist “dünyakurma projesi” zamanla zayıfladı diyor. Bunun temel nedenleri olarak da yeni bağımsız devletlerin içinde beliren otoriterleşme, eşitsizlik ve demokrasi sorunları gösteriliyor. Batılı devletler de bu sorunları kullanarak “bakın, bunlar özgürlük ve eşitlik diyordu ama kendileri de sorunlu” diyerek anti-kolonyalist projenin meşruiyetini zayıflattığını........

© Yeni Yaşam