Afganistan’da beş yıl: İşgalden kurtuluştan devlet İnşasına bir dekolonizasyon hikayesi

Afganistan’da Taliban’ın Kabil’e girerek yirmi yıllık Amerikan işgaline fiilen son vermesinin üzerinden beş yıl geçti. 15 Ağustos 2021’de yaşanan hadisenin anlamını bugün, ilk günlerin gürültüsünden biraz daha uzakta değerlendirebiliyoruz. O günlerde de bunun her şeyden önce bir bağımsızlık ve kurtuluş hadisesi olduğunu söylemiştik. Beş yılın ardından bu hükmü değiştirmeyi gerektirecek bir durum yok; aksine Afganistan’ın kat ettiği mesafe bu hükmün anlamını daha görünür hale getiriyor.

ABD 2001’de Afganistan’a girerken Taliban’ı tasfiye edeceğini, terörü ortadan kaldıracağını ve kendi değerleri doğrultusunda yeni bir Afganistan kuracağını söylüyordu. Yirmi yıl, trilyon dolarları aşan savaş maliyeti ve tarifsiz insani bedellerden sonra geride bıraktığı rejim birkaç gün içinde çöktü. Cumhurbaşkanı Eşref Gani ülkesinden kaçtı, Taliban Kabil’e girdi ve son Amerikan askeri de 30 Ağustos 2021’de Afganistan’dan ayrılırken uçakların tekerlerine ve kanatlarına tutunarak Taliban’dan kaçan Afganlıların görüntüsü ABD’nin işgal semeresi olarak zihinlere kazındı.

Buna ne denirse densin, dünyanın en büyük askerî gücünün yirmi yıl işgal ettiği ülkeden hedeflerine ulaşamadan çekilmek zorunda kalması bir basit bir yenilgi değil bir hezimettir. Afganlar açısından ise bütün sorunlarına rağmen bir bağımsızlık zaferidir. Afganlar bunu “Fetih” olarak niteleyip, yönetimi devraldıktan sonra daha önce kendilerine en ağır suçları işlemiş olanları da dahil olmak üzere herkesi affederek Peygamber efendimizin Mekke’yi fethederken yaptığı uygulamayı Sünnet olarak takip ettiklerini söylediler.

Afganistan Savunma Bakanı Mevlevi Muhammed Yakub Mücahid’in beşinci yıldönümünde söylediği “Artık ne siyasetimiz, ne güvenlik ve savunma güçlerimiz, ne de ekonomimiz kimseye bağlı” sözü, Taliban’ın bugün kendi tecrübesini nasıl okuduğunun iyi bir özeti gibi. Aynı mesajı Başbakan Molla Muhammed Hasan Ahund da veriyor: Afganistan başka ülkelerle barış, güvenlik ve refah içinde yaşamak istiyor; topraklarının başka ülkelere karşı kullanılmasına izin vermeyecek, ama kendisine karşı müdahale ve komploları da kabul etmeyecek.

AFGANLAR BAĞIMSIZLIKLARINI KAZANDIKTAN SONRA NE YAPTILAR?

Taliban’ın devraldığı Afganistan normal bir ülke değildi. Yaklaşık 45 yıldır savaşan; Sovyet işgalini, mücahit gruplar arasındaki kanlı çatışmaları, Taliban’ın ilk dönemini ve ardından yirmi yıllık Amerikan-NATO işgalini........

© Yeni Şafak