Avrupa bugün aynı anda iki farklı yöne bakıyor. Bir yanda güvenlik ve kriz refleksini güçlendirmeye çalışıyor, diğer yanda ise genişleme ve iç uyum baskısıyla karşı karşıya kalıyor. Bu ikili durumun en görünür örneklerinden biri ise Sırbistan.

Sırbistan bir yandan Avrupa Birliği üyeliğine hazırlanırken, diğer yandan Rusya ve Çin ile ilişkilerini sürdürüyor. Bu tablo ilk bakışta bir dış politika esnekliği gibi görünse de Avrupa açısından daha derin bir soruya işaret ediyor: AB, kendi içine bu kadar farklı yönlere açık ülkeleri dahil edebilir mi?
 

Avrupa artık sadece ekonomik birlik değil

AB Mutabakat Maddesi 42(7) gibi mekanizmalar, Avrupa Birliği'nin giderek daha fazla güvenlik odaklı bir yapıya dönüştüğünü gösteriyor. Ukrayna savaşı sonrası bu dönüşüm daha da hızlandı.

Avrupa artık sadece ticaret ve ekonomi üzerinden tanımlanan bir yapı değil; aynı zamanda krizlere tepki veren, güvenlik refleksi geliştiren bir aktör olmaya çalışıyor. Ancak bu dönüşüm, içeride yeni bir gerilim de üretiyor: ortak hareket etme kapasitesi.

Asıl sorun: güçlenme ile uyum aynı şey değil

Almanya başta olmak üzere birçok AB ülkesi için mesele artık sadece genişleme değil, uyum kapasitesi.

Çünkü Avrupa Birliği'nin temel yapısı şudur:

Ekonomik birlik

Hukuki ortaklık

Ve giderek daha fazla siyasi koordinasyon

Ama yeni üyelerle birlikte şu soru daha sık soruluyor:

"Bu kadar farklı dış politika yönelimleri tek bir sistemde nasıl yönetilecek?

Sırbistan gibi ülkeler bu sorunun somut örneği haline geliyor.
 

Sırbistan: Sorun değil, test alanı

Sırbistan'ın durumu aslında tek başına bir kriz değil, bir sistem testi.

Aleksandar Vučić yönetimindeki Belgrad, AB ile müzakereleri sürdürürken Rusya ile enerji ilişkilerini, Çin ile altyapı iş birliklerini koruyor.

Bu yaklaşım Sırbistan açısından kısa vadede avantajlı:

Yatırım çekiyor

Diplomatik alan açıyor

Ekonomik hareketlilik sağlıyor.

Ama AB açısından şu soruyu büyütüyor:

"Birlik içine giren ülkeler dış politikada ne kadar bağımsız kalabilir?
 

Dış baskı: Sistemin üstündeki ikinci katman

Avrupa Birliği sadece iç uyumla değil, dış baskıyla da şekilleniyor.

Amerika Birleşik Devletleri güvenlik mimarisinin temel dayanağı olurken, Rusya ile yaşanan gerilim ve Çin ile ekonomik rekabet Avrupa'yı daha sert kararlar almaya zorluyor.

Bu durum AB'yi aynı anda iki yöne itiyor:

Daha güçlü bir savunma ve kriz refleksi

Daha zor bir iç uyum dengesi.
 

Kosova meselesi: kırılgan nokta

Kosova meselesi Sırbistan'ın dış politikasında merkezi bir rol oynarken, Avrupa açısından bölgesel istikrarın test alanı olarak görülüyor. Bu dosya kapanmadan Sırbistan'ınn üyelik sürecinin tam anlamıyla ilerlemesi zor.
 

İç politika ve dış politika birbirini besliyor

Sırbistan'ın çok yönlü dış politika yaklaşımı içeride güçlü bir siyasi anlatı üretiyor. Farklı güç merkezleriyle kurulan ilişkiler, "Sırbistan'ın ağırlığı arttı" şeklinde sunuluyor.

Bu anlatı iç politikada karşılık bulsa da dış politikadaki temel sorunu değiştirmiyor: yön belirsizliği.
 

Türkiye açısından paralel bir okuma

Türkiye açısından bu tablo tanıdık bir görüntü sunuyor. Türkiye de uzun süredir farklı küresel güçlerle eş zamanlı ilişkiler yürüten bir denge politikası içinde.

Ancak Sırbistan örneği önemli bir uyarı içeriyor.

Esneklik, net bir stratejik yönle desteklenmediğinde zamanla güven sorununa dönüşebilir.

Sonuç olarak Avrupa'nın asıl sorusu dışarıda değil içeride.

Sırbistan tartışması aslında bir ülke meselesi değil, Avrupa Birliği'nin kendi geleceğine dair bir stres testidir.

Asıl sorular şunlardır:

AB farklı yönlere açık ülkeleri sistem içinde tutabilir mi?

Ortak dış politika bu çeşitlilikle sürdürülebilir mi?

Genişleme, birliği güçlendiriyor mu yoksa içeriden zayıflatıyor mu?

Bu yüzden bugün Avrupa'nın korkusu dış tehditlerden çok, kendi içindeki uyumsuzluk ihtimalidir.

Ve belki de en net gerçek şudur:

Avrupa'yı zayıflatacak olan şey dışarıdan gelen bir "Truva atı" değil, içeride büyüyen uyum gerilimidir

© Yeni Mesaj