Müslüman dünyası neden geride kaldı?HÜSEYİN DEMİR 

Her kriz, doğru soruyu sormayan toplumların omuzlarında daha da ağırlaşır.

Bugün en çok sorulan sorulardan biri şudur:

Müslüman ülkeler neden geri kaldı?

Müslümanların dini yanlış yaşamaları mıdır?

Bilim ve eğitim eksikliği midir?

Yoksa çağın değişen şartlarına uyum sağlayamamaları mıdır?

Bu soruların her biri önemlidir. Ancak bunların hiçbiri tek başına bütün resmi açıklamaya yetmez. Çünkü tarihe yalnızca bugünün penceresinden bakmak, büyük resmi kaçırmaktır.

Bir medeniyetin yükselişi de çöküşü de sadece ahlâkî veya kültürel sebeplerle açıklanamaz. Siyaset, askerî güç, ekonomi, bilgi üretimi ve uluslararası dengeler de tarihin belirleyici unsurlarıdır.

İslam dünyasının son iki asırlık serüveni de bu gerçek göz ardı edilerek anlaşılamaz.

Osmanlı Devleti'nin çözülmesi yalnızca bir devletin yıkılması değildi; yüzyıllardır geniş bir coğrafyada siyasî dengeyi sağlayan merkezi yapının da ortadan kalkması anlamına geliyordu. Bu boşluk, kısa sürede dönemin büyük emperyal güçleri tarafından dolduruldu.

Birinci Dünya Savaşı sonrasında Ortadoğu'nun sınırları büyük ölçüde dış müdahalelerle yeniden şekillendirildi. Bugün haritaya bakıldığında birçok sınırın tarihî, kültürel ve toplumsal gerçekliklerden ziyade diplomatik anlaşmaların ürünü olduğu görülmektedir. Bunun en bilinen örneklerinden biri, İngiltere ve Fransa arasında yapılan Sykes–Picot Anlaşması'dır. Ardından manda yönetimleri kurulmuş, birçok bölgenin siyasî yapısı dış güçlerin etkisi altında oluşturulmuştur.

Sömürgecilik yalnızca toprak işgali değildir.

Asıl sömürgecilik, devletlerin karar alma mekanizmalarını dış etkilere bağımlı hâle getirmektir.

Ekonomiyi kontrol etmektir.

Enerji kaynaklarını yönlendirmektir.

Silah pazarını canlı tutmaktır.

Toplumları sürekli kriz içinde bırakmaktır.

Bugün İslam coğrafyasının önemli bir kısmında görülen kronik istikrarsızlığın arkasında yalnızca iç problemler değil, uzun yıllara yayılan jeopolitik mücadeleler de bulunmaktadır.

Ancak burada ikinci bir........

© Yeni Akit