Hiçliği çalmak mümkün mü?

AHMET CAN KARAHASANOĞLU 

Hukuk denilince toplumun aklına ilk gelen sarsılmaz bir mantıktır. Aristo mantığı ile çalışır. Bu böyleyse, o halde o da şöyledir. Fakat hayatın içine girdiğinizde bu akılcı önermeler iflas eder. Öyle bir paradoks doğar ki mantık allak bullak olur. İşte o zaman adaletin tecellisi gecikir. Toplumun vicdanı yara alır. 

Hukuk felsefecilerinin çokça kullandığı bir “sahte para” hikayesi vardır. Bahse konu hikaye hukuktaki mantık takıntısının nasıl yanlış sonuçlar doğurduğunu anlatır. 

Hikayede bir adam sahte parayla ödeme yapmaktan yargılanmaktadır. Hakim adama sorar. Bu parayı nereden buldun, kendin mi bastın, yoksa başka birinden mi aldın? Sahte para kullanmanın suç olduğunu bilmiyor musun? Adam suçu itiraf eder, ama hangi suçu? “Efendim ben bu parayı çaldığımı itiraf ediyorum. Eğer sahte olduğunu bilsem sizce çalar mıydım?”

Hakim sanığı sahte para kullanmaktan yargılayamayacağını anlar. Bu defa yeni bir dosya açılmasını ister. Hırsızlık. 

Adam tekrar savunma yapmaya başlar: "Sahte paranın kanuni bir değeri yoktur; dolayısıyla 'hiçbir değeri olmayan bir şeyi' çalmak suç teşkil edemez." Hakim, bu soğuk ve teknik mantık karşısında çaresiz kalarak adamı beraat ettirir. Çünkü hukuk, bazen ruhu olan bir adalet arayışından ziyade, kelimelerin ve tanımların mekanik bir savaşına dönüşebilir.

Anlattığım hikaye sadece hukuk fakültelerinde bir ders konusu olarak kalsaydı basit bir önerme olarak kalırdı. Fakat durum böyle değil. Son günlerde yaşanan üzücü olaya bağlamaya çalışıyorum. Öğretmenlerin acıklı hikayesi burada başlıyor çünkü. Düşünün bir öğretmensiniz ve uyumsuz bir öğrenciniz var. Kendine zarar veriyor. Arkadaşlarına zarar veriyor. Kesici aletle okula geliyor. Siverek’teki çocuk defalarca disiplin cezası alıyor. Diğer Kahramanmara’taki çocuğun psikolojik sorunları olduğu biliniyor. Ama varolan eğitim sistemi normal çocuklarla aynı sınıfta zorunlu eğitime devam ettiriyor. Varsayalım ki bu çocuğun psikiyatrik bir vakıa olduğunu kabul etti. O halde suç........

© Yeni Akit