menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Sosyalizan milliyetçilik manifestosu

16 0
12.10.2026

Mustafa Özgür Sancar yazdı…

Avrupa merkezcilikten çıkamamış, ortodoks marksistlerin en az bir yüzyıl öncede kalmış, ”milliyetçilik ile sosyalizm bağdaşmaz” dogmasına karşı bir manifesto ihtiyacı hâsıl oldu.

Bu türden dogmaları temel düstur olarak hâlen savunanlar var ve onların düşüncesindeki asıl sorun emperyalizm çağındaki ulusal kurtuluş mücadelelerini doğru analiz edemiyor olmalarından kaynaklanıyor.

Emperyalizme karşı kazanan yeni ulus devletler, emperyalizmin merkezindeki, yâni Batı-özelde Kıta Avrupası, ulus devletlerden farklı olarak devletçi, kamucu, halkçı prensiplerle moderniteyi gerçekleştirdiler. 

Türk devriminin üst aşaması olan Cumhuriyet bu zorunlu istikâmetin en özel örneğini oluşturur.

Savaştan çıkmış fakir bir halk, ancak halkçı ve kamucu bir yolda korunabilir. İş alanlarının yaratılması için ise devlet kontrolünde bir sermaye birikimi oluşturmak gerekir; çünkü yeterli sermaye kütlesi yoktur.

Devlet sermayenin birikimini sağlayarak istihdam alanları yaratır ve halk iş edinir, çalışma alanlarına kavuşur. Emperyalizme karşı kurulan ulus devletlerin, üst kimliğini belirleyen siyasî milliyetçilik tam olarak bu noktada sosyalizan bir nitelik kazanır.

Atatürk’ün ”Evvela sosyalist olmalı, maddeyi anlamalı” tespiti tek başına felsefî bir yorumdan ibaret değil. Bir pozitivizm ve toplumsal dönüşüm anlayışının ifadesi; fakat aynı zamanda diyalektik ve materyalist bir öze sâhip.

MİLLÎ DEMOKRATİK DEVRİM İLE BURJUVA DEVRİMİ ARASINDAKİ DERİN FARK

Atatürk bu sözüyle, toplumsal sorunları çözmek ve modern bir devlet inşa etmek için öncelikle hayatın maddi koşullarını (yoksulluk, tarım düzeni, sanayisizleşme, sınıf yapıları) nesnel bir şekilde analiz etmek gerektiğini vurgular.

Siyaset bilimi açısından sosyalizm, toplumsal gerçekliği anlamak için güçlü bir metodolojik araç (maddeyi anlamak) sunar.

Atatürk’ün milliyetçi ideolojisi ile sosyalizm burada buluşur ve Avrupa’dakinden farklı olarak emperyalizme karşı kurtuluş zaferi kazanan ülkelerin Millî Demokratik Devrimlerinin fikrî zeminini oluşturur.

İngiltere’nin Cromwell ile 1640’larda başlattığı, 1789 Fransız İhtilali ile doruk noktasına ulaşan burjuva devrimlerinde sosyalizan bir özellik yoktur. Kıta Avrupası burjuva devrimleri ile modern devleti inşa ederken, Türkiye bir millî demokratik devrimle moderniteye ulaşmıştır.

Cumhuriyet Devrimi olarak tarif edebileceğimiz bu devrimin felsefî ve maddi tabiatında sosyalizm vardır.

Cumhuriyet, vatanseverlere armağan edilmiş bir millî mirastır ve geleceğe ışık tutan sosyalizan milliyetçiliğin........

© Veryansın TV