menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Millî hafızanın taşıyıcıları: Turan, mefkûre ve Azerin

26 0
28.07.2026

Tarih yalnızca savaşlarla, antlaşmalarla ya da devletlerin aldığı kararlarla yazılmaz. Milletlerin hafızasında yaşayan isimler, hikâyeler ve eserler de tarihin en güçlü şahitleri arasındadır.

Ne var ki bazı dönemlerde sahte kahramanlar öne çıkarılırken, gerçek kahramanlar unutturulmaya çalışılır. Hakikatin üzeri örtülür; fakat millet hafızası, kendisine ait olanı bütün baskılara rağmen korumayı bilir.

Bunun en anlamlı örneklerinden biri “Çırpınırdın Karadeniz” eseridir.

Şehit şair ve mütefekkir Ahmet Cevat’ın 1914 yılında kaleme aldığı şiir, büyük Türk bestekârı Üzeyir Hacıbeyli’nin notalarıyla unutulmazlar arasına nakşedilmiştir. Bu eser, Kafkas İslam Ordusunun kahramanlık destanına duyulan minnetin musikideki ifadesidir.

Allah bana da yıllar önce Kafkas İslam Ordusu üzerine hazırlanan ilk belgeseli yapmayı nasip etti. Bu sebeple bu eserin hikâyesini yalnızca kaynaklardan değil, bizzat yaşayarak öğrenenlerden biri oldum.

Sovyet döneminde yasaklanan “Çırpınırdın Karadeniz”, resmî ideoloji tarafından susturulmak istendi. Ancak millet hafızası onu korudu; nesilden nesile taşıdı.

Türkiye’de ise özellikle Ülkü Ocakları ve Milliyetçi Hareket Partisinin mefkûre dünyasında bu eserin yaşatılması, unutulmamasında önemli rol oynadı.

Ancak onu yeniden milyonlarla buluşturan isim, Turan ülküsünü sanatına ve hayatına nakşetmiş sanatçı, fikir insanı ve kalubeladan bu yana dostum AZERİN oldu.

AZERİN’in sessiz mücadelesi

Bugün birçok kişi şu duruma şaşırabilir:

Çünkü Azerbaycan’da yıllarca yaşanan kültürel mücadeleyi, devlet kurumları içerisindeki farklı anlayışları ve bu tür eserlerin hangi engellerle karşılaştığını herkes bilmez.

Oysa gelecek nesillerin bu süreci öğrenmesi gerekir.

“Çırpınırdın Karadeniz” yeniden popüler kültüre kolay girmedi.

AZERİN, bu eseri repertuvarında yaşatabilmek için zaman zaman sahnede bile mücadele verdi.

O dönem Sovyet zihniyetinin izlerini taşıyan, Türklük bilincinden ve İslami değerlerden rahatsız olan anlayışlar........

© Türkiye