Milliyetçilik çoğu zaman çok güçlü ve sistemli bir ideoloji gibi sunulur. Oysa, yakından bakıldığında, milliyetçiliğin liberalizm, sosyalizm veya muhafazakârlık gibi gelişmiş bir ideoloji olmadığı görülür. Liberalizm özgürlük, hukuk devleti, piyasa, mülkiyet, sınırlı iktidar ve birey hakları üzerine sistemli cevaplar verir. Sosyalizm eşitlik, sınıf, üretim araçları ve bölüşüm etrafında kapsamlı bir dünya görüşü kurar. Muhafazakârlık gelenek, kurumlar, toplum, aile ve tarihî süreklilik hakkında belli bir düşünce çerçevesine sahiptir. Milliyetçilik ise ideolojilerin cevaplaması beklenen bütün sorulara cevap verebilecek güçte değildir. Bu yüzden onu tam bir ideoloji olmaktan çok, bir “ideolojimsi” olarak görmek daha isabetlidir.

Mesela “milliyetçi özgürlük anlayışı nedir?” diye sorduğumuzda açık ve tutarlı bir cevap almak zordur. “Milliyetçi adalet anlayışı nedir?” sorusu da benzer şekilde cevapsız kalır. Bir milliyetçi ekonomik hayatta devletçi de olabilir, piyasacı da. Siyasette otoriter de olabilir, demokratik de. Kültür alanında muhafazakâr da olabilir, modernist de. Bu yüzden milliyetçilik yerine göre sosyalizme, yerine göre liberalizme, yerine göre muhafazakârlığa eklemlenen bir duygu ve siyasal pozisyon olarak ortaya çıkar. Kendi başına kapsamlı bir siyaset felsefesi sunamaz...

Milliyetçilik hakkında yapılan bir başka hata, onun “yerli ve millî” bir fikir zannedilmesidir. Oysa modern milliyetçilik büyük........

© Türkiye