Azerbaycan lideri Ilham Aliyev‘in, yeni seçilen İran Dini Lideri Mücteba Hamaney’e tebrik ve taziye mektubu göndermesi, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı araması önemlidir.

Bu iletişim, bu üç ülke (Türkiye-İran-Azerbaycan) arasındaki ilişkilere yeni bir boyut kazandırabilir.

Hatta bu üç ülkenin, üçlü bir dostluk anlaşmasıyla yakınlaşması bile mümkündür ve bunun için birçok sebep vardır.

En başta bu üç ülke birbirine komşudur.

Üç ülke nüfusu ekseriyetle Müslümandır.

En önemlisi de üç ülke nüfusu büyük ölçüde etnik olarak Türklerden oluşmaktadır ki; 93 milyon nüfuslu İran’da 40 milyon civarında Türk’ün olduğu kabul edilmektedir.

İran yönetiminin yerinde olsaydım, ekonomik yönden çok zayıf ve kıytırık bir devlet olan, Türk dünyasının arasında bir çıban başı gibi sıkışmış durumdaki Ermenistan ile olan ittifakı derhal bozar, Azerbaycan ile ittifak kurardım.

Bunun için de Azerbaycan’a, Nahçıvan ile Azerbaycan ana karası arasında bir geçiş hakkı verir, yani koridor açardım.

Böylece hem Ermenistan üzerinden geçmesi planlanan ve 99 yıllığına ABD’nin yönetimine bırakılan Zengezur koridorunu devre dışı bırakır, bu sayede ABD’nin Kafkasya’ya iyice yerleşip İran’ı kuzeyden kuşatmasını engellerdim, hem de İsrail’in Azerbaycan’la olan ilişkilerinin daha da derinleşmesine engel olurdum.

Bu koridorun, ABD’nin Kafkaslarda yerleşmesini, dolayısıyla güneyden kuşatılmayı herhalde istemeyen Rusya tarafından da destekleneceğini düşünüyorum.

Hatta Kafkasya’ya iyice yerleşecek bir ABD, Çin için de bir yakın tehdit ve batıdan kuşatılma anlamına geleceğinden, böyle bir proje Çin tarafından da desteklenecektir.

Yani İran yönetiminin yerinde olsaydım, hiç düşünmeden Nahçıvan’daki Ordubad reyonu ile Azerbaycan ana karasındaki Zengilan kenti arasındaki ulaşımı sağlamak üzere Azerbaycan’a bir geçiş hakkı verirdim.

Zengezur koridorunun yaklaşık 130 km uzunluğunda ve 3904 m. yüksek dağlardan geçeceği söyleniyor.

Nahçıvan’daki Ordubad kenti ile Zengilan kentleri arasındaki mesafe ise 470 km. civarında(*)

Ancak iki kenti ayıran Ermenistan sınırı boyunca olan mesafe çok daha kısadır ve haliyle Ermenistan sınırın güneyindeki İran topraklarından açılacak bir koridorun uzunluğu da daha kısa olmalıdır.

Zengezur koridorunun amacı şöyle açıklanmaktadır:

“Zengezur Koridoru’nun (TRIPP) 99 yıllığına ABD’ye verilmesi, Ermenistan’ın egemenlik kaygılarını gidermek, Azerbaycan’ın Nahçıvan’a kesintisiz erişimini sağlamak ve bölgede Rusya ile İran’ın etkisini sınırlamak amacıyla gerçekleştirilen stratejik bir hamledir. Bu anlaşma, Washington yönetiminin Kafkasya’daki nüfuzunu artırma ve güvenliği sağlama hedefini taşımaktadır”

İran, işte bu amacı tam tersine ve kendi lehine çevirebilir.

Yani topraklarından Azerbaycan’a tahsis edeceği Zengilan Koridoru (elbette başka isim de verilebilir) ile hem iki azılı düşmanı olan ABD’nin ve İsrail’in Kafkasya’ya yerleşmelerinin ve bu iki düşmanın topraklarını kuzeyden kuşatmasının önüne geçebilir hem de ekonomik yönden oldukça zengin Azerbaycan ve Türkiye gibi büyük bir ülke ile çok daha yakın ilişkilere girebilir.

İran’ın ABD’ye atabileceği en büyük stratejik kazıklardan birisi bu olabilir.

Elbette marazi boyutlardaki Fars milliyetçiliğini aşabilir, özellikle ülkedeki Azerbaycan Türklerinin başkaldırı korkusunu üzerinden atabilirse ki; Azerbaycan Türkü olduğunu açık açık itiraf eden, Türklüğü ile gurur duyduğunu söyleyen Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın bu dönemde Cumhurbaşkanı olması, Hamaney ailesinin de bidayette etnik olarak Azerbaycan Türkü olması da bu düşüncenin hayata geçirilebilmesi için bir şans olabilir…

*Nahçıvan’daki Ordubad ile Azerbaycan ana karasındaki Zengilan şehir merkezleri arasındaki mesafeyi 441, 442, 470, 482 km.olarak veren bilgiler var internette.Bu mesafeler muhtemelen iki şehir arasında İran topraklarından geçen mevcut karayolu mesafesidir.İki kent arasındaki kuş uçuşu mesafe daha kısadır. Dağlara tüneller açılırsa mesafenin daha da kısalacağı açıktır. Elbette Ermenistan’ın en güney ucunda Azerbaycan’ın Ermenistan’ın iki yanındaki toprakları arasındaki mesafe daha kısadır. Mesafelere takılmayın. Projenin olabilirliğine kafa yorun lütfen.

© Turkish Forum