Η εύκολη πολιτική είναι να εφευρίσκεις φόρους. Η δύσκολη είναι να δημιουργείς πλούτο.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται κάθε φορά έναν νέο τρόπο να μοιράσει την ίδια πίτα. Χρειάζεται ένα σχέδιο για να μεγαλώσει την πίτα – και να τη μοιράσει δικαιότερα.
Στην Ελλάδα, όταν ανοίγει η συζήτηση για την κοινωνική πολιτική, τη δημοσιονομική ισορροπία ή τη δικαιότερη κατανομή των βαρών, πολύ συχνά καταλήγουμε στο ίδιο ερώτημα:
Ποιον θα φορολογήσουμε;
Ποιος έχει περισσότερα; Ποιος μπορεί να πληρώσει λίγο ακόμη; Ποια περιουσία, ποιο εισόδημα ή ποια οικονομική δραστηριότητα μπορεί να αποτελέσει την επόμενη πηγή πρόσθετων εσόδων;
Χρειαζόμαστε περισσότερα χρήματα; Δημιουργούμε έναν νέο φόρο.Χρειαζόμαστε περισσότερα έσοδα; Διευρύνουμε έναν υπάρχοντα.Και πολλές φορές αλλάζουμε ακόμη και την ονομασία του, προσθέτοντας έναν σκοπό που ακούγεται κοινωνικά δίκαιος ή αναπτυξιακός.
Όμως, όσο κοινωνικά δίκαιος κι αν είναι ο σκοπός μιας νέας φορολογικής παρέμβασης, παραμένει μια μεταφορά πόρων από την ιδιωτική οικονομία προς το κράτος. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν αυτοί οι πόροι επιστρέφουν στην κοινωνία με τρόπο αποτελεσματικό, δίκαιο και παραγωγικό.
Και, κυρίως, εάν κάθε νέα ανάγκη της χώρας πρέπει να οδηγεί σχεδόν αυτομάτως στην αναζήτηση μιας νέας φορολογικής επιβάρυνσης.
Το περιτύλιγμα αλλάζει. Ο λογαριασμός παραμένει
Μπορεί να τον ονομάσεις φόρο περιουσίας, έκτακτη εισφορά, τέλος, περιβαλλοντικό τέλος, αναπτυξιακή εισφορά ή «περιφερειακό φόρο ανάπτυξης». Η ονομασία έχει ασφαλώς πολιτική σημασία. Για τον πολίτη ή την επιχείρηση που καλείται να τον καταβάλει, όμως, το αποτέλεσμα είναι συγκεκριμένο: ένα ακόμη μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος ή του κεφαλαίου κατευθύνεται προς το κράτος.
Και ανάλογα με το ποια κοινωνική ομάδα επιβαρύνεται, δημιουργείται κάθε φορά μια διαφορετική πολιτική αντίδραση.
Εκείνος που πληρώνει μπορεί να αισθάνεται ότι αδικείται. Εκείνος που δεν πληρώνει μπορεί να θεωρεί ότι αποκαθίσταται μια κοινωνική αδικία επειδή «θα πληρώσει κάποιος άλλος».
Κάπως έτσι, όμως, κινδυνεύουμε να εγκλωβιστούμε σε μια διαρκή συζήτηση για το ποιος θα πληρώσει περισσότερο από τον υπάρχοντα πλούτο, αντί να συζητούμε εξίσου επίμονα για το πώς θα δημιουργήσουμε περισσότερο πλούτο.
Η φορολογία είναι εργαλείο. Δεν είναι αναπτυξιακό σχέδιο
Μια οργανωμένη πολιτεία χρειάζεται φόρους. Χωρίς δημόσια έσοδα δεν υπάρχουν νοσοκομεία, σχολεία, υποδομές, κοινωνική προστασία, ασφάλεια και λειτουργικό κράτος. Η φορολογία αποτελεί επίσης εργαλείο αναδιανομής και δικαιότερης συμμετοχής στα δημόσια βάρη.
Επομένως, το ερώτημα δεν είναι εάν πρέπει να υπάρχει φορολογία.
Το πραγματικό ερώτημα είναι διαφορετικό:
Μπορούμε να χρηματοδοτήσουμε ένα ισχυρότερο κοινωνικό κράτος χωρίς κάθε νέα ανάγκη να μεταφράζεται αυτομάτως σε μια νέα φορολογική επιβάρυνση;
Γιατί η επιβολή ενός φόρου μπορεί να αποτυπωθεί σχετικά εύκολα σε ένα δημοσιονομικό μοντέλο:........
