İstanbul Barosu’ndaki seçim, Cumhuriyet’in anayasal temellerini ve herkesin hukukunu savunma iradesinin yeniden görünür olduğu cesur bir adım olarak okunabilir. Dünyada otoriter yönetimlerin karşılaştığı demokratik itirazlarla birlikte düşünüldüğünde, Türkiye’nin geleceğine başka bir gözle bakmak mümkün. Demokratik çıkışın kapıları kapanmış değil; bu kapılardan geçebilmek, umudu ortak bir iradeye ve kurumsal bir programa dönüştürmeye bağlı.

Bir baro seçiminin açtığı soru

Bazı seçimlerin anlamı, seçilen kişinin üstlendiği görevin sınırlarını aşar. Sonuç, bir kurumun yönetimini belirlerken toplumda birikmiş bir ihtiyacı da görünür kılar. İnsanlar, uzun süredir karşılık bulmadığını düşündükleri bir itirazın kurumsal ses kazanabildiğini görür. İstanbul Barosu’nda Ümit Kocasakal’ın yeniden başkan seçilmesi, bu nedenle avukatlık mesleğinin kendi içindeki bir tercih olmanın ötesinde değerlendirilmeyi hak ediyor. Hukukun iktidarı sınırlama kapasitesine ilişkin kaygıların ağırlaştığı bir ortamda, anayasal güvenceleri savunma iradesinin sandıkta karşılık bulması önemlidir.

Kocasakal’ın seçim günü söyledikleri, üstlenmek istediği sorumluluğu açıkça ortaya koyuyor. Oyunu kullandıktan sonra yaptığı açıklamada “Cumhuriyete karşı bir kalkışma görüyorum” diyor; üniter devlet ve bölünmez bütünlük konusundaki kaygılarını dile getiriyor, hak ve özgürlüklere erişimin engellendiğini belirtiyor. Burada zamanlamayı doğru kaydetmek gerekiyor: Bu sözler seçim sonuçlarından önce söylenmiştir. Sonuçlar belli olurken yaptığı açıklamada ise baronun Cumhuriyet’in kurucu ilkelerini savunacağını, kimliğine ve siyasi görüşüne bakılmaksızın herkesin hukukunu koruyacağını vurguluyor (ANKA, 2026; İlke TV, 2026).

Bu iki açıklama birlikte okunduğunda, anayasal düzenin korunmasıyla yurttaşın günlük hayattaki haklarını bir araya getiren bir görev anlayışı görülüyor. Kocasakal’ın duruma ilişkin teşhisi kendisine aittir; seçim de bu teşhisin her unsurunun bütün avukatlarca benimsendiğini göstermez. Oy verme davranışında mesleki beklentiler, yönetim tercihleri ve grup ilişkileri birlikte rol oynar. Yine de ortaya çıkan sonucun kamusal anlamı vardır: Bir hukuk kurumunda, Cumhuriyet’in anayasal temellerini savunmaya talip olan irade yönetime gelmiştir.

Bu gelişmeyi cesur bir adım olarak karşılamak için ülkenin siyasi yönünün bütünüyle değiştiğini varsaymak gerekmiyor. Kurumsal bir tutumun görünür hâle gelmesi başlı başına değerlidir. Dönüm noktası niteliği ise bundan sonraki uygulamalarla belirginleşecektir. Bugün söylenebilecek olan, böyle bir dönüşüme katkıda bulunabilecek bir başlangıç imkânının ortaya çıktığıdır. Bu imkânın büyüklüğünü anlamak için de baro seçiminin yapıldığı hukuk ve siyaset ortamını düşünmek gerekiyor.

İstanbul Baro Başkanı seçilen Ümit Kocasakal

Cumhuriyet’in demokratik refleksi

Türkiye’nin karşı karşıya bulunduğu rejim krizini, kamu gücünün sınırları ve yurttaşın bu güç karşısındaki güvenceleri üzerinden okumak mümkündür. Anayasanın, yasaların ve temsil kurumlarının varlığı, onların etkili biçimde işleyebilmesiyle anlam kazanır. İktidarın kararlarını denetleyebilen bir Meclis, bağımsız yargılama yapabilen mahkemeler ve gerekçelerini açıklamak zorunda olan bir idare, yurttaşa güven verir. Bu bağlar zayıfladığında, siyaset günlük kararların ötesine geçen bir meşruiyet sorunuyla karşılaşır.

Seçimle göreve gelmek, iktidara hukukun sınırlarını dilediği gibi değiştirme yetkisi vermez. Seçim, kamu yararına hizmet etme sorumluluğu doğurur. Toplum farklı görüşlerden, inançlardan ve hayat tarzlarından oluştuğu için, çoğunluğun desteğiyle yönetmek herkesin haklarını gözetmeyi gerektirir. Egemenliğin millete ait olması, bu çoğulluğun serbestçe temsil edilebildiği ve kararların denetlenebildiği bir düzen içinde gerçeklik kazanır. Millet iradesinin bir kişinin veya bir partinin tercihleriyle özdeşleştirilmesi, temsilin bu geniş anlamını daraltır.

“Cumhuriyet’in demokratik refleksi” ifadesi, böyle bir daralma karşısında kurumların ve yurttaşların harekete geçmesini anlatıyor. Cumhuriyet, geçmişte bir defa kurulup geleceğe kendi kendine taşınacak bir yapı değildir. Onun devamlılığı, egemenliğin kime ait olduğunun ve kamu gücünün hangi sınırlar içinde kullanılacağının yeniden sahiplenilmesine bağlıdır. Kurumların görevlerini hatırlaması, yurttaşların haklarından vazgeçmemesi ve meslek örgütlerinin kamusal sorumluluk üstlenmesi bu sahiplenmenin somut biçimleridir.

Baroların önemi burada ortaya çıkar. Avukatın bağımsızlığı, yurttaşın devlet karşısında yalnız kalmamasının güvencelerinden biridir. Savunma hakkını korumakla mesleğin koşullarını iyileştirmek aynı sorumluluğun parçalarıdır. Hukuku savunma iddiası da mahkeme salonlarından kamu kararlarının tartışıldığı alanlara uzanır. Bir baronun kararlı tutumu, hukuksuzluğun üzerinin örtülmesini zorlaştırabilir; savunmasız bırakılanların sesini duyurabilir; kamuoyunun dosyaların gerçeklerine ulaşmasına yardımcı olabilir.

Bu nedenle Kocasakal’ın seçilmesinde gördüğüm umut, bir kurumun yeniden sorumluluk üstlenmeye hazır görünmesidir. Bu siyasi bir yorumdur; seçmenin bütün gerekçelerini açıkladığı iddiasını taşımaz. Ancak demokratik hayat açısından kurumların irade göstermesinin ne kadar önemli olduğunu hatırlatır. Kendini sınırsız gören her kamu gücü karşısında, yetkisini hukuktan alan kurumların görevlerini yapması gerekir.

Sandığın iradesi ve yurttaşın birikimi

CHP’li belediyelere yönelik operasyonlarla fon krizini birlikte düşünmek, farklı alanları ortak bir hukuk sorusunda buluşturuyor. Belediye soruşturmaları kamu kaynaklarının kullanımını ve seçilmiş yöneticilerin sorumluluğunu; fon soruşturmaları ise tasarrufların korunmasını, mali denetimi ve yatırımcıların haklarını ilgilendiriyor. Dosyaların hukuki özellikleri ve delilleri ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Aralarında ortak bir plan bulunduğunu öne sürmek için elimizde kanıt yok. Ortak olan, yurttaşın bağımsız ve öngörülebilir kurumlara duyduğu ihtiyaçtır (Olay, 2025; Gerçek Gündem, 2026).

Seçilmiş bir belediye başkanının hesap verebilir olması demokratik yönetimin vazgeçilmez koşuludur. Kamu kaynaklarına ilişkin iddialar, sorumluluğu bulunan herkes bakımından bağımsız biçimde araştırılmalıdır. Aynı kararlılık, soruşturmanın nasıl yürütüldüğü konusunda da gösterilmelidir. Somut delile dayanılması, savunma hakkının korunması ve kullanılan tedbirlerin ölçülü olması, adaletin temelidir. Seçilmişlik soruşturma dışında kalma ayrıcalığı sağlamaz; soruşturma açılması da suçluluğun kanıtlandığı anlamına gelmez.

Belediye yönetimlerine ilişkin işlemlerin bir başka boyutu daha vardır. Görevden uzaklaştırma veya tutuklama gibi kararlar, ilgili kişiyle birlikte temsil ilişkisini ve belediye hizmetlerinin yürütülmesini de etkileyebilir. Bu nedenle kamu makamlarının gerekçelerini açıklama sorumluluğu büyüktür. Yurttaş, verdiği oyun hangi hukuki süreç içinde etkisizleştiğini veya temsilin nasıl sürdürüleceğini anlayabilmelidir. Hukuk düzeni, kamu yönetimindeki iddiaları araştırırken seçmenin iradesine ilişkin güvenceleri de gözetmek zorundadır.

Fon krizinde ise tasarruf sahibi başka sorularla karşılaşır. Yatırım yaptığı yapının kendisine sunduğu bilgiler doğru mudur? Denetim hangi riskleri ne zaman görmüştür? Alınan kararlar yatırımcının haklarını nasıl etkilemektedir? Piyasa riskini üstlenmek, yanlış bilgilendirme veya denetim eksikliği karşısında hak arama güvencesinden vazgeçmek anlamına gelmez. Birikimlerin güvenliği, mali kurumların sorumluluklarının açıkça tanımlanmasına ve hukuka aykırılık iddialarının etkili biçimde incelenmesine bağlıdır.

Bu iki alan arasındaki bağ burada kurulabilir: Yurttaşın oyu da birikimi de keyfîliğe karşı işleyen hukuka ihtiyaç duyar. Birinde temsil hakkı, diğerinde ekonomik güven söz konusudur. Her ikisinde siyasi yakınlıktan ve ekonomik güçten bağımsız bir ölçü gerekir. Cumhuriyet’i koruma iddiası, bu günlük güvencelerin savunulmasını da kapsadığında geniş bir toplumsal anlam kazanır. İnsanların anayasal düzene bağlılığı, o düzenin hayatlarında neyi koruyabildiğiyle güçlenir.

Yenilmezlik duygusu çözülürken

Otoriterleşmenin........

© T24