28 Şubat’ta başlayan ABD-İsrail’in İran’a saldırısına misilleme olarak İran’ın Körfez Arap ülkelerinin enerji tesislerini ağır şekilde vurması, Hürmüz Boğazı’nı trafiğe kapatması ve ABD’nin aynı boğazda İran gemilerine abluka uygulaması tüm dünyayı enerji tedarik krizine soktu, petrol fiyatları fırladı. Hürmüz'e alternatif daha güvenli taşıma güzergâhlarına duyulan ihtiyaç bir yandan yeni hatların gündeme gelmesine, diğer yandan da rafa kaldırılmış bölgesel enerji ve lojistik projelerin yeniden hatırlanmasına yol açtı. Bunlardan en önemlisi, 2009 yılında gündemde olan “Dört Deniz Projesi”ydi.

Basra Körfezi, Hazar Denizi, Akdeniz ve Karadeniz arasında bağlantı sağlayarak Türkiye ve Suriye’yi enerjinin yeniden dağıtımı merkezi yapacak olan "Dört Denizi Birleştirme" projesi, ilk defa 2009 yılında dönemin Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün Suriye ziyareti sırasında gündeme gelmişti. Cumhurbaşkanı Gül, Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’ı dört denizi birbirine bağlayacak projeye katılmaya davet etmiş, Ankara ve Şam arasında sınırsız bir iş birliği yaratma arzusunu dile getirerek “Bunun için siyasi irademiz var” taahhüdünde bulunmuştu.

Ne var ki, 2011 yılından itibaren Esad yönetiminin kendi halkına karşı İran ve Rusya desteği ile yürüttüğü iç savaş, Türkiye ile bütün bağların kopmasına neden oldu ve “Dört Deniz Projesi” rafa kaldırıldı.

“Dört Deniz Projesi” Raftan İndirildi

8 Aralık 2024'te Esad rejiminin devrilmesinin ardından yönetimi üstlenen Geçici Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara liderliğindeki Suriye hükümeti, ülke kalkınması için hayati önem taşıyan bu projeyi Türkiye ile birlikte realize etmek için harekete geçti. Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve dünyanın enerji krizine girmesi, Avrupa’ya güvenilir enerji tedarik rotası sunan bu projenin gündeme alınması için uygun bir zemin yaratmıştı.

9 Nisan’da Ankara’yı ziyaret eden Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile düzenlenen ortak basın toplantısında bölgenin enerji, güvenlik ve siyasi haritasını yeniden çizecek olan “Dört Deniz Projesi”ni açıkladı. Şeybani, “Bu proje; Suriye ve Türkiye'yi Körfez, Hazar Denizi, Akdeniz ve Karadeniz arasında enerji dağıtımında ana bir arter hâline getirecektir. Geleneksel deniz yollarındaki istikrarsızlıklar göz önüne alındığında bu proje, hem iki ülke hem de tüm bölge için kaçınılmaz bir gerekliliktir” dedi. Bu açıklama; Türkiye ve Suriye arasında enerji, ticaret ve altyapı sektörlerinde varılan geniş mutabakatı yansıtmaktaydı.

Suriye Cumhurbaşkanı Projeyi “Dört Deniz-Dokuz Koridor” Başlığıyla Sundu

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara "Dört Denizi Birleştirme" projesini, 23-24 Nisan'da Güney Kıbrıs'ta gerçekleşen gayriresmî AB Liderleri ve Bölgesel Ortaklar Zirvesi'nde “Dört Deniz-Dokuz Koridor” girişimi olarak adlandırarak zirve gündemine getirdi. Şara, Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasının yarattığı tehlikelere dikkat çekerek; küresel ticaretin can damarını vuran bu zorlu sınavlar karşısında, “bölgemizin kalbinden........

© Stratejik Düşünce Enstitüsü