Son yıllarda kamu maliyesi yönetiminde dikkat çekici ve bir o kadar da endişe verici bir eğilim gözlemleniyor: Bütçe oyunları. Verilerin pembe gözlükle kamuoyuna sunulmasına alıştık. Ancak bütçe oyunları daha farklı bir nitelik arz ediyor.

Bütçe oyunlarının; mali disiplini sağlamak, kamuda israfı önlemek ya da yapısal bütçe açıklarını kalıcı olarak azaltmak gibi bir amacı ve fonksiyonu bulunmuyor. Yapılanların en önemli işlevi; bütçe verilerinin kağıt üzerinde daha şık gözükmesini sağlamak, harcamaların kamuoyundan gizlenmesine imkan vermek olarak öne çıkıyor. Böylece şeffaflık, hesap verilebilirlik ve bütçe hakkı yok ediliyor.

Seç beğen bütçe oyunları

Bütçede gerçeklikten kopuşa neden olan bütçe oyunları çeşit çeşit. Burada bir demet sunacağım:

Yükü başka kurumun sırtına yıkma: Kur korumalı mevduat örneğinde yaşadık. Bir kuruş bile yük getirmeyecek denilen ucube KKM sistemi nedeniyle ortaya çıkan trilyonluk yük Merkez Bankası’nın kucağına bırakıldı. Her yıl kâr edip bütçeye onlarca milyar vergi ve temettü katkısı yapan Merkez Bankası son üç yılda toplam 2.5 trilyon lira zarar açıkladı. Vergi rekortmenliğinden zarar rekortmenliğine giden süreç yaşandı. Bu zararın en önemli nedeni ise KKM yükü oldu. Eğer KKM yükü bütçede kalsa, Mehmet Şimşek sosyal medya paylaşımlarında bütçe açıklarının milli gelire oranını aşağı çektik cümleleri kuramayacaktı. Sanal gerçeklik nedeniyle bu cümleleri kurabiliyor.

Harcamalarda kontrolsüzlüğü hakim kılmak: Bütçe oyunlarının bir diğer ayağı harcamalarda ödeneklere takılmamak. Kamu bankalarına yapılan görevlendirme giderleri buna örnek. Daha önce “görev zararı” olan bu kalem artık daha az kulak tırmalayan “görevlendirme gideri” olarak isimlendiriliyor. Böylece zarar kelimesindeki olumsuz çağrışımdan kurtulunuyor ve kesenin ağzı açılıyor. “Ne kadar ödenek öngörüldü, ne kadar harcama yapıldı” diye sorabilene de cevap verebilene de helal olsun! İki kamu bankasına son yıllarda yapılan görev zararı........

© Sözcü