ABD ve İran heyetlerinin İsviçre’nin Bürgenstock kasabasında toplandıkları haberlerini okurken, herkesin aklına farklı bir şeyler gelmiştir. Öncelikle çoğumuz, gelişmeleri buradan somut bir sonuç çıkıp çıkmayacağını, müzakerelerin İsrail ve Washington’daki güçlü uzantıları tarafından sabote edilip edilmeyeceğinin düşünürken, hatır sayılı bir bölüm insan da altın ne olur, dolar yükselir mi, faizler düşer mi, petrol ve gübre fiyatları nereye doğru gider diye aklından geçirmiştir.

Bununla birlikte, bu gelişmelere bakıp aklına Kıbrıs gelenlerin sayısı sanırım birkaç bini geçmez. Bunlar da ya Kıbrıslılar ya da benim gibi aklını Kıbrıs’la bozanlardır. “Daha 20 Temmuz’a bir ay var, neden Kıbrıs yazdın ki?” şeklindeki kaçınılmaz sorunun yanıtı burada işte.

Benim kuşağım anımsayacaktır. En az 40 yıl önce bir gofret reklamı vardı vurucu cümlesi “hiç aklımdan çıkmıyor ki” olan. O vesileyle reklamdaki muhteşem tiyatro oyuncusu Soner Ağın’ı da saygıyla anmış olalım.

Bürgenstock 2004 yılının Mart ayında Annan Planı müzakerelerinin yapıldığı yer. Uzun uzun arka plan anlatmayacağım. Merak edenler ayrıntılarına internetten bakabilir. Annan Planı şuydu, buydu, iyiydi, kötüydü tartışmasına da giresim yok. Şurası kesin, 1974’ten sonra Kıbrıs’ta bir çözüme en çok yaklaşıldığı noktaydı. Üzerinden 22 yıl geçti gitti. O sürede Crans Montana gibi başka yakınlaşma girişimleri de yaşandı. Sonuç vermediklerini biliyoruz.

Şimdi Kıbrıs’ta masanın yeniden kurulacağına dair güçlü alametler var. BM’nin Kıbrıs Özel Temsilcisi Maria Angela Holguin taraflar arasında mekik dokumayı sürdürüyor. BM Temsilcisi Holguin’in Ankara, Atina, Brüksel ve Lefkoşa’nın her iki yakasındaki görüşmeleri, Temmuz sonu veya Ağustos başında yapılması beklenen genişletilmiş toplantı öncesinde tarafların pozisyonlarını netleştirme süreci olarak değerlendiriliyor.

Teker teker gidelim. Genişletilmiş toplantı ne demek? Burada sihirli formül “5 1”. Adanın, daha doğru bir deyimle, 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti’nin üç garantörü olan Birleşik Krallık, Türkiye ve Yunanistan ile adadaki iki halkın temsilcileri Birleşmiş Milletler arabuluculuğunda görüşecekler.

Türkiye’nin bir süre bu formüle karşı çıktığı söyleniyordu ama görünen o ki formata yönelik o itiraz ortadan kalkmış. Bu formatın bir denemesi 2021’de Cenevre’de gayrı resmi konferans şeklinde yapılmıştı.

Buradan şu çıkar, bu çıkmaz diye ahkam kesmeden önce meselenin bugün bulunduğu noktaya bir göz atmakta yarar var. 

Yeni bir görüşme turu eşiğinde Kıbrıs’a baktığımızda ne görüyoruz? Bir kere, zaman zaman artan politik gerginliğe karşın sıcak çatışma yok. Oysa hemen karşı kıyıda İsrail her gün 30-40 Lübnanlıyı kayıtsızca katlediyor, köyler kasabaları haritadan siliyor, Beyrut’u hafta da bir bombalıyor. Filistin’de süren soykırımı hatırlatmak dahi gereksiz.

Kıbrıs’ta çatışma olmaması, can kaybı yaşanmaması bir yandan çok iyi ama bir yandan da uluslararası ve yerel aktörleri harekete geçmeye zorlamadığı, konuyu dünya........

© soL