Lüks ve acımasızlık: Somon balığı çiftlikleri ve çevre sorunları
Deniz ve okyanuslarda dolaşıp yavrulamak için nehirlere giden ve tekrar deniz ve okyanuslara dönen ve kilometrelerce yol aşan somonu daha fazla tüketelim ve kârlı bir iş alanı diye kafeslere mahkûm ederek gezmesine son verdik. Milyonlarca somon tabaklarınıza gelmeden önce kafeslerde yetişiyor ama siz bu kafes çiftliklerinin somona ve çevreye verdiği zararı bilmeden pahalı da olsa zevkle yiyorsunuz.
Tabağınıza gelen somonun ki gelebilirse yaklaşık yüzde 98’i kafeslerde ya da deniz, baraj, göllerdeki balık çiftliklerinde yetiştiriliyor. Yabani somon avı artık geçmişte kalan bir uygulama.
Sağlıklı besin diye de reklamı yapılıyor. Kafes çiftliklerin arkasındakiler saklanıyor. Zaten su içinde ve görmenize olanak yok.
Somon çiftlikleri dışında alabalık çiftlikleri de çoğalmıştır.
Seastemik ve DATA for GOOD sivil toplum örgütlerine göre somon çiftlikleri ekolojik ve toplumsal bir bombadır ama “mavi devrim” diye sunulur.
Norveç, İskoçya, Şili, Kanada somon çiftliklerinin yüzde 93,7’sine sahip ve belli başlı üreticilerdir. Norveç’in payı yüzde 50’dir.
Üretimi 20 yılda üç kat artmıştır. Her yıl üretilen somon miktarı 3 milyon ton. Örneğin bir Fransız yılda 4 kilo somon tüketir ve yüzde 99’u dış alım yoluyla sağlanır. Dış alımın yüzde 68’i Norveç’ten gelir.
Avlanan yabani somon ise sadece 750 tondur. Aşırı avlanma nedeniyle 1940’tan sonra yabani somon giderek azalır.
En çok somon tüketen ülkeler ise ABD, Rusya, Çin, Japonya, Fransa’dır.
2024 yılında somon piyasasının geliri 20 miyar dolardır.
Kafeslerde yetiştirme 1970-80 yıllarında başlar ve giderek birçok ülkeye yayılır.
Somon çiftlikleri patronları yeni milyarderler arasında yer alırlar.
Kafeste somonlar ve çevre sorunları
Somon balığı sahte bir lüks, gerçek bir kötülük ve acımasızlık içerir.
Kafesler deniz kıyılarına (Norveç’te fiyortlara), barajlara, göletlere yerleştirilir.
Kafeslerde somonları yetiştirmek için önce tatlı suda yavrular yetiştirilir. Bunun süresi 8-16 aydır. Sonra kafeslere alınır ve........
