İnsanlık bugün tarihinin en büyük çelişkilerinden birinin ortasında durmaktadır. Bir yanda üretici güçlerin ulaştığı olağanüstü gelişme düzeyi vardır; diğer yanda ise milyarlarca insanın yoksulluk, güvencesizlik ve savaş koşullarında yaşamaya zorlandığı bir dünya bulunmaktadır. Teknoloji insanlığa daha önce görülmemiş olanaklar sunmaktadır. Bilimsel ilerleme, doğanın sırlarını giderek daha fazla açığa çıkarmaktadır. İnsanlık, gezegenin kaynaklarını akılcı ve kolektif bir biçimde kullanabilecek bilgiye sahiptir. Ancak bu muazzam potansiyel, kapitalist üretim ilişkilerinin dar kalıpları içinde büyük ölçüde heba edilmektedir.

Kapitalizm üretim araçlarını geliştirmiştir; fakat bu gelişme aynı zamanda kendi tarihsel sınırlarını da görünür kılmaktadır. Bugün dünya ekonomisi sürekli krizler, finansal çalkantılar ve toplumsal eşitsizliklerle sarsılmaktadır. Emekçi sınıflar daha güvencesiz koşullarda çalışmaya zorlanırken, küçük bir küresel elit insanlığın ürettiği zenginliğin büyük bölümünü kontrol etmektedir. Bu çelişki yalnızca ekonomik değildir. Aynı zamanda insanlığın uygarlık perspektifini de belirleyen tarihsel bir sorundur.

Kapitalizmin tarihsel sınırları

Her toplumsal sistem, tarihsel olarak belirli bir dönemin ihtiyaçlarına cevap verir. Ancak üretici güçler geliştikçe bu sistemler giderek bir engel haline gelmeye başlar. Kapitalizm de benzer bir noktaya ulaşmaktadır. Küresel ölçekte üretim kapasitesi insanlığın temel ihtiyaçlarını karşılayabilecek düzeye ulaşmıştır. Buna rağmen açlık, barınma krizi ve sağlık sistemindeki eşitsizlikler hâlâ milyarlarca insanın yaşamını belirlemektedir.

Bu durum kapitalizmin teknik yetersizliğinden değil; onun toplumsal karakterinden kaynaklanmaktadır. Çünkü kapitalist üretimin amacı insan ihtiyaçlarını karşılamak değil, sermaye birikimini sürdürmektir.

Bu nedenle kapitalizmin aşılması yalnızca bir politik tercih değil; aynı zamanda tarihsel bir zorunluluk haline gelmektedir.

Yüzyılın üretici güçleri, insanlığın daha önce hayal bile edemediği bir toplumsal düzenin maddi temelini oluşturabilir. Bilimsel planlama sayesinde üretim süreçleri toplumun gerçek ihtiyaçlarına göre düzenlenebilir. Teknolojik gelişmeler, çalışma sürelerinin radikal biçimde kısaltılmasını mümkün kılabilir. Küresel iletişim ağları, insanlığın ortak bilgi birikimini paylaşmasını sağlayabilir. Bu koşullar altında üretim artık dar bir sermaye sınıfının çıkarlarına değil; insanlığın ortak refahına hizmet edebilir. Bu perspektif yalnızca ekonomik bir dönüşüm değil; aynı zamanda yeni bir uygarlık anlayışını ifade eder.

Özgürlük ve kolektivite

Gerçek özgürlük, yalnızca bireysel hakların tanınmasıyla sınırlı değildir. Özgürlük aynı zamanda insanların kendi yaşamlarını belirleyen toplumsal........

© sendika.org