Beş Temel Fark Üzerinden Bir Değerlendirme

İmam-ı Rabbânî Ahmed el-Fârûkî es-Serhendî (ö. 1034/1624) ile Bediüzzaman Said Nursî (ö. 1960), farklı tarihî şartlarda yaşamış olmakla birlikte Kur’an, Sünnet, akaid, şeriat, ihlâs ve mânevî ıslah ekseninde birleşen iki önemli müceddid şahsiyettir. Bu zatların aynı temel dinî gayelere hizmet ederken, farklı asırların hâkim ihtiyaçlarına göre farklı hizmet metotları ortaya koydukları görülmektedir.

1. Tecdidin Hareket Noktası: Dinî-Mânevî Islah ve İmanî-Fikrî Müdafaa

İmam-ı Rabbânî Hazretleri:

İmam-ı Rabbânî'nin tecdid anlayışında Sünnet-i Seniyyenin ihyası, bid'atlerin tashihi, Ehl-i sünnet akaidinin tahkimi ve şeriat ile tasavvuf arasındaki sahih ilişkinin yeniden kurulması belirgin bir yer tutar. Tasavvufî tecrübeyi şeriatın ölçüsüne tâbi kılması, onun ıslah anlayışının temel karakterlerinden biridir.

Bediüzzaman Hazretleri:

Bediüzzaman'ın karşı karşıya bulunduğu modern dönemde ise problem önemli ölçüde materyalist ve tabiatperest felsefe, pozitivist düşünce, inkâr ve iman esaslarına yönelen şüpheler şeklinde tezahür etmiştir. Bu sebeple onun hizmetinde iman esaslarının Kur’an ve Sünnet perspektifinde aklî ve burhanî biçimde tahkiki merkezî bir konum kazanmıştır.

Kur'an'ın, “Ey iman edenler! Allah'a, Resûlüne, Resûlüne indirdiği Kitab'a ve daha önce indirdiği Kitab'a iman edin.” (Nisâ, 4/136) âyeti, her iki müceddidin üzerinde yükseldiği ortak iman zeminini gösterir.

Ancak İmam-ı Rabbânî'nin tecdidinde dinî ve mânevî hayatın tashih ve ihyası, Bediüzzaman'ın hizmetinde ise buna ilaveten modern fikrî dalâlete karşı iman esaslarının tahkimi ön plana çıkmıştır.

2. Mânevî Terbiyenin Metodu: Seyr ü Sülûk ve Kalbî Tasfiye — Tahkikî İman ve Tefekkür

İmam-ı Rabbânî Hazretleri:

Mânevî terbiyede nefsin tezkiyesi, kalbin tasfiyesi, mürşid rehberliği ve seyr ü sülûk önemli bir yer tutar. Ancak bunlar şeriattan bağımsız değildir. İmam-ı Rabbânî'nin tasavvuf anlayışında keşif ve mânevî tecrübe dahi Kitap ve Sünnet ölçüsüne tâbidir.

Bediüzzaman Hazretleri:

Bediüzzaman'ın metodunda ise........

© Risale Haber