menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Kızıl Îcâz Dersleri–3

23 0
14.09.2026

BİR TEK “ALLAH” LAFZINDA BÜTÜN KEMÂL SIFATLARI

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Kızıl Îcâz’ın kapısından Besmele ile girdik. İkinci dersimizde Bediüzzaman Said Nursî Hazretlerinin Besmele’nin “بـ / bâ” harfi üzerinde nasıl durduğunu görmüştük.

Şimdi bir sonraki kelimeye geçiyoruz:

اللّٰه

Allah.

Üstad Hazretleri burada uzun bir açıklama yapmaz. Kızıl Îcâz’ın adına yakışır şekilde son derece kısa fakat yoğun bir cümle söyler:

مُسْتَجْمِعٌ لِجَمِيعِ الصِّفَاتِ الْكَمَالِيَّةِ، لِلُّزُومِ الْبَيِّنِ

Yaklaşık mânası: “Bütün kemâl sıfatlarını kendisinde toplayandır; çünkü aralarındaki lüzum açıktır.”

Bir cümle…

Fakat arkasında hem mantık ilminin önemli bir kaidesi hem de çok geniş bir tevhid hakikati bulunmaktadır.

“MÜSTECMİ‘” NE DEMEKTİR?

مستجمع — müstecmi‘, “toplayan, kendisinde cem eden” mânasına gelir.

الصفات الكمالية — sıfât-ı kemâliye ise Cenab-ı Hakk’a ait bütün kemâl sıfatlarını ifade eder.

İlim, kudret, irade, hayat gibi sıfatlar bunlardandır.

Fakat burada üzerinde asıl durmamız gereken ifade şudur:

لِلُّزُومِ الْبَيِّنِ — lüzûm-u beyyin sebebiyle.

İşte Kızıl Îcâz’ın mantık dersi burada başlıyor.

MOLLA ABDÜLMECİD NURSÎ’NİN ŞERHİ

Üstad’ın kardeşi Molla Abdülmecid Nursî, Üstad’ın birkaç kelimeyle bıraktığı bu noktayı mantık diliyle açıyor.

“Lüzûm-u beyyin”in burada Zât ile sıfatlar arasındaki açık ve zarurî münasebet olduğunu ifade ediyor.

Ardından meselenin anahtarını veriyor:

فَلَفْظَةُ الْجَلَالِ دَالَّةٌ عَلَى الذَّاتِ بِالْمُطَابَقَةِ وَعَلَى الصِّفَاتِ بِالِالْتِزَامِ

Yani: “Lafza-i Celâl, Zât’a mutabakat yoluyla; sıfatlara ise iltizam yoluyla delâlet eder.”

Ve bunun neticesini şöyle ifade eder:

فَمَنْ ذَكَرَ لَفْظَ الْجَلَالِ كَانَ ذَاكِرًا لِجَمِيعِ صِفَاتِ الْكَمَالِ

Yani: “Allah lafza-i celâlini zikreden, bütün kemâl sıfatlarını da zikretmiş olur.”

Burada artık önümüze iki mantık terimi çıkıyor:

Delâlet-i mutabakiye ve delâlet-i iltizamiye.

Bunları anlamadan Üstad’ın kısa cümlesindeki inceliği tam olarak göremeyiz.

DELÂLET-İ MUTABAKİYE NEDİR?

Bir lafzın vaz’edildiği mânanın tamamını göstermesine delâlet-i mutabakiye denir.

Burada “Allah” lafza-i celâli, doğrudan doğruya Zât-ı Akdes’e delâlet eder.

Molla Abdülmecid’in ifadesiyle: عَلَى الذَّاتِ بِالْمُطَابَقَةِ “Zât’a mutabakat yoluyla.”

Fakat mesele burada bitmiyor.

Çünkü Allah’ın Zât-ı Akdes’i düşünüldüğünde O’nun kemâl sıfatlarından mahrum olması........

© Risale Haber