Sâdâbat’tan Mekke’ye İslâm Kardeşliğinin Savunma Dili

Dünya âhirzamanın artık ahir demlerini yaşıyor diye düşünüyorum. Hem insan hayatı hem de beşeriyet almış başını âhiret girdabı için de artan hayat akışıyla ya sürükleniyor ya direniyor hâdiselere.

Tarih bazen aynı cümleyi farklı yüzyıllarda tekrar eder. 8 Temmuz 1937’de Tahran’daki Sadabat Sarayı’nda atılan imzalarla Türkiye, İran, Irak ve Afganistan bir araya gelmişti. 89 yıl sonra, 7 Ağustos 2026’da bu kez Mekke’deki El-Safa Sarayı’nda Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan aynı masada buluştu.

İki anlaşmanın isimleri, coğrafyaları ve dönemleri farklı olsa da taşıdıkları ruh dikkat çekici biçimde ortaktır: Müslüman ülkelerin kendi aralarında güven inşa etme iradesi. Uhuvvet-i İslâmiye ve İttihâd-ı İslâm mânâları. [1]

Sâdâbat Paktı, sömürgecilik sonrası dönemde yeni bağımsızlığını pekiştiren dört Müslüman ülkenin “birbirimize saldırmayacağız, sınırlarımıza saygı göstereceğiz, iç işlerimize karışmayacağız” taahhüdüydü.

O dönemin koşullarında “İslâm kardeşliği” kavramı bugünkü kadar açık bir ideolojik dilde kullanılmasa da, fiiliyatta aynı dinden ve kaderden gelen ülkelerin dışarıya karşı omuz omuza durma çabasıydı. Âdetâ kan banyosundan çıkan Avrupa devletlerinin diğer toplumları manipüle etmesi sonrası “biz naptık” şeklindeki hem bir teyakkuz hem de nedâmeti ve bu çukura tekrar düşmeme dekorasyonu diyebiliriz.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması ise, bir adım daha ileri gidiyor. “Birimize yapılan silahlı saldırı hepimize yapılmış sayılır” ilkesi, Sâdâbat’ın pasif saldırmazlık anlayışını aktif kolektif savunmaya dönüştürüyor. Resmi açıklamalarda “İslam dayanışması”, “kardeşlik bağları” ve “tarihî ortaklık” ifadelerinin açıkça yer........

© Risale Haber