İngiltere, son 100 yılda savaş imparatorluğundan hizmet ekonomisine geçerken başbakanlık koltuğu da defalarca el değiştirdi; ama asıl kırılma, 1979 Thatcher – 1997 Blair – 2016 Brexit üçgeninde yoğunlaştı. Keir Starmer’a gelene kadar her başbakan, Westminster’de sadece hükümeti değil, ülkenin ekonomik modelini de yeniden yazdı.

19. yüzyıl sonu – 2. Dünya Savaşı: Aristokrat, imparatorluk odaklı başbakanlar

1945 sonrası: Refah devleti, milli sağlık sistemi (NHS), yüksek vergiler

1979 sonrası: Thatcher ile neoliberal dönüşüm, özelleştirmeler

1997 sonrası: Blair ile “New Labour”, piyasa dostu sol görüş

2016 sonrası: Brexit, kronik siyasi istikrarsızlık, sık başbakan değişimi

Bugünkü tabloyu anlamak için son 70 yıla odaklanmak en anlamlısı.

Savaş Sonrası: Refah Devleti Kurucuları

Clement Attlee (1945–1951, Labour)

2. Dünya Savaşı sonrası dönemde NHS’nin kurulması, geniş kapsamlı sosyal güvenlik, büyük ölçekli kamulaştırmalar (kömür, çelik, demiryolları)

Ekonomi: Yüksek vergi, yüksek kamu harcaması, “refah devleti” modeli

Etki: İngiltere’de hem Muhafazakârlar hem Labour için ortak merkez çizgiyi belirledi

Winston Churchill (1951–1955, Conservative) & halefleri (Eden, Macmillan, Douglas-Home)

Savaştaki liderliğine rağmen iç politikada Attlee’nin refah devleti mirasını büyük ölçüde korudu

1950–60’lar: Görece istikrarlı büyüme, imparatorluğun çözülmesi, “Butskellism” denen merkezci karma ekonomi

1970’ler: Enflasyon, Grevler ve Dönüşüm Eşiği

Harold Wilson & James Callaghan (Labour)

Yüksek enflasyon, güçlü sendikalar, sık grevler, IMF’den borç alınan 1976 krizi.

“Winter of Discontent” (1978–79) ile kamu hizmetlerinde kaos; bu ortam Thatcher devrinin kapısını açtı.

Thatcher Devrimi: Neoliberal Şok

Margaret Thatcher (1979–1990, Conservative)

Devlet şirketlerinin özelleştirilmesi (telekom, enerji, havayolu vb.)

Sendika gücünün kırılması

Finansal serbestleşme (özellikle 1986 “Big Bang” reformu)

Gelir vergilerinde düşüş, dolaylı vergilerde artış

Enflasyon kontrol altına alındı, verimlilik ve finans sektörü güçlendi

Ama aynı anda bölgesel eşitsizlikler ve sanayi bölgelerinde işsizlik patladı

Piyasalar açısından: Londra’nın küresel finans merkezi rolü bu........

© Para Borsa