Yavuz Baydar Yazdı: Sesli Belgesel / 24 Nisan 1915; Istanbul’un Seçkin Ermeni Aydınları Nasıl Tutuklandı?
Her yıl 24 Nisan, dünya genelinde, “Büyük Felaket”i, “Meds Yeghern”i, Prof Baskın Oran’ın tabiriyle “İttihatçı Rezalet- Kebir”ini, akademisyenlerin hemfikir olduğu kavramla, Ermeni Soykırımı’nı anma günü olarak anılıyor.
Bu tarihin simgesel ağırlığı, 1915’te İstanbul’da bir gün içinde yaşanan toplu tutuklamalardan kaynaklanır. O gece İttihatçı cunta başta aydınlar, yazarlar ve din adamları olmak üzere yaklaşık 235 ila 270 Ermeni’yi gözaltına almıştı.
Aralarında şair Daniel Varoujan, bestekar Gomidas ve gazeteci Siamanto’nun da bulunduğu bu isimlerin büyük çoğunluğu katledildi; hayatta kalanla
Bu tutuklamalar tesadüfi değildi. İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin Anadolu’daki sistematik imha politikasının örgütlü bir parçasıydı. Ermeni entelektüel önderliğinin bir gecede tasfiye edilişi, 24 Nisan’ı soykırımın simgesel başlangıç noktası kılar.
Bu konuda Türkiye’deki kategorik inkarcılık malum. Keyfi sebeplerle tutuklanarak ölüm kamplarına gönderilen; bir kısmı yolda, bir kısmı kamplarda katledilen, az bir bölümü kurtulan bu kişiler esasında Osmanlı elitinin üretken, yaratıcı ve ilerici kesiminin ön saflarında yer almaktaydı.
Ama inkarcılığı problemli kılan bir başka boyut 24 Nisan 1915’in post-Osmanlı dönemindeki uygulamalar için oluşturduğu kalıptır. Bu insanlar “yabancı” değillerdi. Bir kısmı siyasete girmiş, bir kısmı girmemiş, ama kimlikm olarak mecliste temsil edilmiş, hükümetlerde yer almayı sürdürmüş Osmanlı tebaasıydı, tümü. 1920’lerdeki İzmir suikastı tevkifatı, 1930’larda içine Nazım Hikmet ve Kemal Tahir’i de katan tevkifat, 1950’lerde tarihe “tabutluklar” diye........
