Η φαρμακολογική “ενίσχυση” των στρατιωτών
Σε όλη την καταγεγραμμένη ιστορία, οι στρατοί ενίσχυαν τους μαχητές τους με ψυχοδραστικές ουσίες ώστε να αντέχουν σε πολύωρες μάχες και να μη νιώθουν πείνα, κόπωση ή φόβο — από το αλκοόλ, το όπιο και την κόκα της αρχαιότητας μέχρι τα βιομηχανικά διεγερτικά του 20ού αιώνα: Pervitin (μεθαμφεταμίνη) στη ναζιστική Γερμανία, Benzedrine στους Συμμάχους, Philopon στην Ιαπωνία, Dexedrine στο Βιετνάμ, Captagon στη Συρία. Η πιο εκτεταμένη χρήση καταγράφεται στον γερμανικό στρατό του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Ας δούμε, προσεκτικά, τι έχει διανεμηθεί στους στρατιώτες ανά τους αιώνες.
I. Αρχαιότητα και πριν τη βιομηχανία της χημείας
Έλληνες και Ρωμαίοι. Το όπιο και το κρασί ήταν γνωστά στον αρχαίο μεσογειακό κόσμο — η Οδύσσεια αναφέρει ακόμη και ένα οπιοειδές φάρμακο, το νηπενθές, που «σβήνει τη λύπη». Δεν έχουμε όμως σαφείς αποδείξεις ότι χρησιμοποιούνταν συστηματικά ως πολεμικό διεγερτικό· οι σχετικές αναφορές παραμένουν ενδεικτικές.
Η κόκα των Ίνκας / των Άνδεων. Το φύλλο κόκας (Erythroxylum) μασιόταν στις Άνδεις επί χιλιετίες. Υπό το κράτος των Ίνκας, η κόκα ήταν ελεγχόμενος πόρος που διανεμόταν στον στρατό για αντοχή ενάντια στην κόπωση, την πείνα, τη δίψα και το υψόμετρο.
ΙΙ. Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος: αλκοόλ, κοκαΐνη, μορφίνη
Στον Α’ Παγκόσμιο τα κύρια «πολεμικά ναρκωτικά» ήταν το αλκοόλ, η μορφίνη και η κοκαΐνη — άλλοτε χορηγούμενα από τις στρατιωτικές αρχές και άλλοτε «αυτο-συνταγογραφούμενα» από τους ίδιους τους στρατιώτες.
III. Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος: η φαρμακολογική κούρσα
Ναζιστική Γερμανία — Pervitin
Στη ναζιστική Γερμανία η μεθαμφεταμίνη συντέθηκε από τον χημικό Friedrich Hauschild στην εταιρεία Temmler-Werke του Βερολίνου (πατέντα 1937) και κυκλοφόρησε από το 1938 ως Pervitin, σε χάπια των 3 mg. Στην αρχή πωλούνταν ελεύθερα και έγινε λαϊκό ναρκωτικό («Volksdroge»). Ο στρατιωτικός φυσιολόγος Otto F. Ranke, διευθυντής του Ινστιτούτου Αμυντικής Φυσιολογίας στην Ακαδημία Στρατιωτικής Ιατρικής, το δοκίμασε σε 90 φοιτητές το 1939 και το έκρινε «στρατιωτικά πολύτιμη ουσία» για την υπερνίκηση της κόπωσης — παρουσιάζοντας την κούραση, και όχι τον εχθρό, ως τον πραγματικό αντίπαλο. Αφού δοκιμάστηκε στους οδηγούς της εισβολής στην Πολωνία (1939), το «Διάταγμα των Διεγερτικών» (Pervitin-Erlass) του Απριλίου 1940 διέταξε τη μαζική διανομή του ενόψει της επίθεσης στη Δύση: μεταξύ Απριλίου και Ιουλίου 1940 στάλθηκαν στον στρατό και τη Luftwaffe πάνω από 35 εκατομμύρια χάπια Pervitin και Isophan (μια σχεδόν πανομοιότυπη εκδοχή της μεθαμφεταμίνης, που παρήγαγε η ανταγωνίστρια φαρμακευτική εταιρεία Knoll), τροφοδοτώντας ιδίως τα πληρώματα των αρμάτων που διέσχισαν τις Αρδέννες (Γαλλία). Το φάρμακο πήρε το παρατσούκλι «Panzerschokolade» (σοκολάτα των τανκς) και, στους αεροπόρους, «Stuka-Tabletten». Την 1η Ιουλίου 1941, υπό τον Αρχηγό Υγείας του Ράιχ, Leonardo Conti, εντάχθηκε στον Νόμο περί Οπίου λόγω ανησυχίας για εξάρτηση και εξάντληση των αποθεμάτων· ο περιορισμός όμως παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό αναποτελεσματικός, με περίπου 10 εκατομμύρια χάπια να φτάνουν στα........
