Υπάρχει μια στιγμή —όχι σπάνια— που κοιτάζω τις ειδήσεις και νιώθω ότι ο κόσμος λειτουργεί σαν αποικία. Όχι με την υποτιμητική έννοια. Με την ψυχρή, σχεδόν βιολογική έννοια ενός συστήματος που κινείται, αναπαράγεται, επεκτείνεται, αμύνεται, επιτίθεται. Κι εμείς μέσα του, σαν μονάδες που «τρέχουν» αποστολές. Με μια παράξενη διαφορά: έχουμε επίγνωση. Έχουμε λόγο. Έχουμε συνείδηση.

Αλλά, και εδώ αρχίζει το δύσκολο, ίσως ο λόγος δεν είναι πάντα «έξοδος». Ίσως είναι ένα ακόμη μέσο. Ένα ακόμη όργανο. Όπως τα μυρμήγκια έχουν φερομόνες, εμείς έχουμε αφηγήσεις. Φράσεις που συντονίζουν, συσπειρώνουν, δίνουν νόημα, νομιμοποιούν. Ασφάλεια. Δημοκρατία. Αντίποινα. Ιστορικό δίκιο. Αποτροπή. Λέξεις που ταξιδεύουν πιο γρήγορα από τα γεγονότα — και συχνά τα προλαβαίνουν.

Κάπου εδώ γεννιέται ένας παραλληλισμός που φοβάμαι πάντα να τον πω δυνατά, για να μη φανεί εύκολος ή υπερβολικός: η Μέση Ανατολή σήμερα «θυμίζει» —σε επίπεδο δομής— τις Σταυροφορίες. Όχι επειδή “είναι τα ίδια”. Αλλά επειδή και τότε και τώρα, οι μεγάλες εκστρατείες σπάνια εμφανίζονται ως αυτό που είναι και στην υλική τους βάση: αγώνας για ροές. Για δρόμους εμπορίου, για λιμάνια, για περάσματα, για κόμβους.

Οι Σταυροφορίες είχαν τη θεολογική γλώσσα του “ιερού”. Στην πραγματικότητα, όμως, δημιούργησαν προκεχωρημένα φυλάκια, κάστρα, πόλεις-κόμβους, ένα αρχιπέλαγος παρουσίας προς Ανατολάς. Και ταυτόχρονα —χωρίς απαραίτητα να είναι “σχέδιο” κανενός— επιτάχυναν μηχανισμούς πίστης, συμβολαίων, μεταφοράς αξίας. Η οικονομία δεν ακολουθούσε την εκστρατεία σαν απλή ουρά. Συχνά την έσπρωχνε.

Σήμερα, κάτι αντίστοιχο συμβαίνει, μόνο που οι «ροές» δεν είναι πια μπαχαρικά και μετάξι. Είναι ενέργεια, είναι θαλάσσιες αρτηρίες, είναι δίκτυα πληρωμών, είναι υποδομές, είναι δεδομένα. Η σύγχρονη μορφή κυριαρχίας δεν μοιάζει πάντα με κατοχή. Μοιάζει με πρόσβαση. Και η εποχή μας, αντί να μιλάει για καπιταλισμό, ψιθυρίζει όλο και περισσότερο μια λέξη άβολη: τεχνοφεουδαρχία. Ένα σύστημα όπου η ισχύς συγκεντρώνεται σε υποδομές και πλατφόρμες, όπου η αξία περνά από “πύλες”, όπου η ζωή αποκτά μορφή συνδρομής και rent.

Δεν χρειάζεται να πιστέψει κανείς σε “σχέδια” για να δει το μοτίβο. Αρκεί να δει πώς, σε περιόδους πολέμου, οι θεσμοί που κυβερνούν την αξία και την πρόσβαση —τα σύνορα, τα καύσιμα, οι ασφάλειες, οι πληρωμές, οι κυρώσεις— γίνονται πιο σκληροί, πιο τεχνικοί, πιο αδιαπραγμάτευτοι. Και πώς, ταυτόχρονα, η γεωπολιτική μοιάζει να οργανώνεται γύρω από έναν ορίζοντα που λέγεται Κίνα: έναν «γίγαντα» που δεν ανταγωνίζεται μόνο στρατιωτικά, αλλά κυρίως ως πάροχος δικτύων, προτύπων, υποδομών.

Αν όλα αυτά ακούγονται ζοφερά, είναι επειδή είναι. Όχι ως θεωρία. Ως εμπειρία.

Κι όμως, υπάρχει μια φράση που κρατάω σαν αντίδοτο: είμαστε μέσα στο σύστημα — αλλά η συνείδηση είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να εισάγει “φρένο”.

Όχι να το σταματήσει μαγικά. Όχι να το ελέγξει πλήρως. Αλλά να εισάγει μια στιγμή αναστολής. Μια άρνηση. Ένα “όχι” στην αυτόματη κλιμάκωση. Ένα μικρό, ανθρώπινο σπάσιμο του μηχανισμού.

Και ίσως αυτό να είναι το πιο παρεξηγημένο κομμάτι της δημόσιας συζήτησης: οι άλλοι δεν φοβούνται την ιδέα ότι λειτουργούμε σαν αποικία. Φοβούνται το υπαρξιακό της αποτέλεσμα — ότι δεν είμαστε τόσο κυρίαρχοι όσο νομίζουμε. Ότι ο λόγος μας δεν είναι πάντα φως· είναι και εργαλείο συντονισμού της αγέλης.

Το να το δεις αυτό δεν σε κάνει κυνικό. Σε κάνει νηφάλιο. Και η νηφαλιότητα, σε καιρούς πολέμου, δεν είναι πολυτέλεια. Είναι το μοναδικό διαθέσιμο φρένο.

Μεθαύριο Τετάρτη ξεκινάει στο μικρό Γκλόρια στην Ιπποκράτους ένα εγχείρημα των καλών μου φίλων Θ., Κ. και Ι. και όλων όσων γνωριστήκαμε με αφορμή αυτούς, για το οποίο είμαι πολύ περήφανος. Και το οποίο σχετίζεται απόλυτα με όλα τα παραπάνω. Καλοτάξιδοι

Νίκος Ανδρουλάκης: Ό,τι του φανεί…

Super League: «Μάχη» πρωτιάς για ΑΕΚ, ΠΑΟΚ και ΟΣΦΠ – ΠΑΟ για 4αδα – Δείτε το βίντεο

Ο πρώτος μεγάλος διεθνής Έλληνας σεφ

Νηπιαγωγεία – Δημοτικά: Ξεκίνησαν οι εγγραφές για το σχολικό έτος 2026‑2027 – Οδηγός για γονείς

Ακολουθήστε το Newpost.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο Newpost.gr

© Newpost