2024-cü ilin dekabrında “Fransanın Bakıdakı xanım səfirinin hədsizliyi” adlı bir yazı yazmışdım.

Yazı Fransanın o zamankı Azərbaycandakı səfiri Anne Boillonun sosial şəbəkədə etdiyi paylaşıma cavab idi. Prezident İlham Əliyevin Fransanın Azərbaycan siyasətini sərt tənqid etməsindən sonra xanım səfir Azərbaycandan Fransaya viza müraciətlərinin çoxluğuna diqqət çəkən, kifayət qədər kinayəli qəbul edilə biləcək paylaşım etmişdi.

Mən o zaman yazmışdım ki, səfir jurnalist, bloqer və ya siyasi polemika aparan şəxs deyil. Səfir dövlətini təmsil edir. Onun işi xidmət etdiyi ölkənin cəmiyyəti ilə söz savaşına girmək yox, iki dövlət arasında körpülər qurmaqdır.

Üstündən iki ilə yaxın vaxt keçib.

İndi həmin yazıya yenidən qayıtmağın vaxtıdır.

Coğrafiya dəyişməyib. Dövlətlərin fundamental maraqları da yox olmayıb.

Dəyişən Parislə Bakı arasında diplomatiyanın dilidir.

Və görünən odur ki, məsələ artıq yalnız dilin dəyişməsindən ibarət deyil.

Emosiyalar gedir, dövlət maraqları qalır

2023–2024-cü illərdə Azərbaycan–Fransa münasibətləri müstəqillik dövrünün bəlkə də ən aşağı nöqtəsinə çatmışdı.

Qarabağ məsələsi, Fransanın Ermənistana açıq siyasi dəstəyi, Fransa Senatı və Milli Assambleyasında qəbul edilən sənədlər, qarşılıqlı ittihamlar, diplomatik gərginlik, Yeni Kaledoniya ətrafında yaranmış qarşıdurma və ard-arda baş verən polemikalar münasibətləri klassik diplomatiyadan çıxarıb siyasi qarşıdurmaya çevirmişdi.

Anne Boillonun paylaşımı əslində daha böyük problemin kiçik görüntüsü idi.

Problem bir səfirin tviti deyildi.

Problem Fransanın Azərbaycanla münasibətlərində balansını itirən və Ermənistan faktorunu ön plana çıxaran siyasi xəttin formalaşması idi. Azərbaycan isə buna öz dövlət maraqlarından çıxış edərək sərt siyasi və diplomatik reaksiya verirdi.

Amma diplomatiyada emosiyalar nə qədər yüksəlsə də, bir həqiqət dəyişmir:

Dövlətlərin daimi dostları və daimi düşmənləri deyil, daimi maraqları olur.

İndi həmin maraqlar Parislə Bakını yenidən dialoqa gətirir.

Parisin tonu niyə dəyişir?

Fransa Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi məlumatında bildirilir ki, 2025-ci ilin yanvarından Azərbaycanla diplomatik dialoq yenidən başlayıb və ən yüksək səviyyədə münasibətlərin yenidən qurulması və normallaşdırılması üçün ortaq siyasi iradə ifadə olunub.

2025-ci il oktyabrın 2-də Kopenhagendə İlham Əliyevlə Emmanuel Makronun görüşü bu prosesin ən yüksək siyasi səviyyədə davam etdiyini göstərdi. 2026-cı ilin martında xarici işlər nazirləri Ceyhun Bayramov və Jean-Noël Barrot arasında telefon danışığında da ikitərəfli münasibətlərin vəziyyəti və gələcək əməkdaşlığın perspektivləri müzakirə edildi.

Bunlar kiçik detallar deyil. Diplomatiyada sözlərin də, görüşlərin də öz çəkisi var.

Dünən bir-birini sərt şəkildə ittiham edən iki dövlət bu gün “normallaşma”dan danışırsa, deməli qarşıdurmanın davam etdirilməsinin tərəflərə əlavə strateji üstünlük vermədiyi artıq görünür.

Amma Parisin tonunun dəyişməsinin daha fundamental səbəbi var:

Azərbaycan artıq 2020-ci ilin Azərbaycanı deyil.

Qarabağ məsələsinin yaratdığı əvvəlki status-kvo yoxdur. Azərbaycan bütün ərazisi üzərində suveren nəzarətini bərpa edib. Azərbaycan–Ermənistan münasibətlərində baş verən dəyişikliklər də Cənubi Qafqazı başqa siyasi mərhələyə keçirib.

Fransa uzun illər regiona əsasən Ermənistan–Azərbaycan münaqişəsi prizmasından baxırdı. Amma əvvəlki münaqişə konfiqurasiyası........

© Müsavat