menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

ELMALILI’NIN TEBBET TEFSİRİNDE SOYLULUK, KÜFÜR VE HAKİKAT İLİŞKİSİ

42 0
13.11.2026

ELMALILI’NIN TEBBET TEFSİRİNDE SOYLULUK, KÜFÜR VE HAKİKAT İLİŞKİSİ

Siyaset felsefesi ve sosyoloji tarihi, iktidarın meşruiyet kaynakları ile bu kaynakların ahlaki çöküşle nasıl buharlaştığını inceleyen sayısız metin barındırır. Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır’ın Tebbet Sûresi tefsiri, zahiren dini ve lafzi bir tefsir gibi görünse de; iktidar felsefesi, meşruiyet krizleri, elitist kibir, propaganda mekanizmaları ve toplumsal çözülme dinamikleri açısından son derece derin sosyolojik ve politik açılımlar sunar. Metin, bireysel bir lanetleme hikâyesinin ötesinde, ilahi hakikat karşısında konumlanan beşeri otoritenin ve aristokratik imtiyazların yapısal sarsıntısını gözler önüne serer.

Soyluluğun Meşruiyet Krizi ve “Kaht-ı Rical” Öncesi Kibir

Elmalılı’nın tahlilinde Ebû Leheb figürü, sadece azgın bir inkârcıyı değil, aynı zamanda sahip olduğu soyluluk, akrabalık bağı (Peygamber’in amcası olması) ve ekonomik güç gibi imtiyazları bir siyasi baskı aracı olarak kullanan geleneksel elit sınıfı temsil eder. Siyaset felsefesinde “soyluluk imtiyazı”, sahibine otomatik bir dokunulmazlık ve toplumsal yönlendiricilik kazandıracağı varsayılan bir sermayedir.

Ancak tefsirde vurgulandığı üzere, Hz. Peygamber’in nesepten gelen bu yakınlık şerefini ideolojik bir direniş kalkanı yapması, aristokrasinin hakikat karşısındaki çaresizliğini ifşa eder. Elmalılı, Ebû Leheb’in isminin ve konumunun Kur’an’da açıkça zikredilmesini, ilahi iradenin beşeri makamları ve soy kütüklerini nasıl sıfırladığının sosyolojik bir kanıtı olarak okur. Bu durum, toplumsal........

© Mir'at Haber