menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

DÜNÜN İLMİYESİ İLE BUGÜNÜN MÜNEVVERİNİN ORTAK YAZGISI

61 0
02.11.2026

DÜNÜN İLMİYESİ İLE BUGÜNÜN MÜNEVVERİNİN ORTAK YAZGISI

İnsanlık tarihi, gücü dönüştüreceğini zanneden ama en nihayetinde o güç tarafından yutulan entelektüellerin trajedileriyle doludur. İslam dünyasının son iki asırlık modernleşme serüveni ise bu trajedinin en somut, en mükerrer sahnesidir. Geç Osmanlı döneminde “Jakoben Hamidizm”den kurtulmak adına İttihat ve Terakki’nin seküler değirmenine su taşıyan ilmiye sınıfı ile 21. yüzyılın başında “Jakoben Kemalizm”i tasfiye etme gayesiyle muhafazakâr iktidara kayıtsız şartsız omuz veren Müslüman aydınlar, aynı tarihsel basiretsizliğin iki farklı zaman dilimindeki izdüşümüdür. Karakterler ve dekorlar değişse de oyunun sonu hep aynı bitmektedir: Büyük umutlar, yapısal tavizler ve kaçınılmaz bir nedamet.

“Hum” Zamirinden Parlamento Kürsüsüne: İlmiyenin Siyasi İntiharı

1. Meşrutiyet’in ilan süreci, ilmiye sınıfının kendi eliyle kendi zeminini nasıl kaydırdığının ilk ibretlik vesikasıdır. Siyasi bürokrasinin ve askeri kanadın baskısıyla toplanan istişare heyetleri, parlamenter sistemin dinen meşruiyetini ilmiye sınıfına onaylatmak istiyordu. Tartışma, Ali İmran Suresi’ndeki “Onlarla istişare et” emrinde geçen “Hum” zamirinin içine “gâvurların” da girip girmeyeceği noktasında düğümlenmişti. Baskılara dayanamayan ilmiye, bunun “içtihadi” bir konu olduğunu kabul ederek gayrimüslimlerin meclise girişine cevaz verdi. Kendi meşruiyetini korumak adına atılan bu ilk adım, ironik bir şekilde, meclise giren gayrimüslimlerin........

© Mir'at Haber