SÖZLERDEN GERİ ADIM ATMAK HAKİKATİ ORTADAN KALDIRMAZ: ŞAFAK OPERASYONLARI VE HZ. ÖMER’İN MAHREMİYET SINIRI

Siyasette anlık vicdanî çıkışların ve öz eleştirilerin ardından gelen hızlı geri adımlar, toplumsal hafızada sıkça karşılaştığımız bir olgudur. Nitekim AK Parti İstanbul Milletvekili Serkan Bayram’ın muhalefet belediyelerine yönelik şafak vakti yapılan polis aramalarını ve gözaltı yöntemlerini sert bir dille eleştirdikten hemen bir gün sonra özür dilemesi, bu duruma tipik bir örnektir. 5 Ekim 2026 tarihli Mirat-Haber’de çıkan ilk haberin kaynağı, şu şekildedir:

https://www.mirathaber.com/akpli-serkan-bayramdan-partisine-sert-elestiriler/

Özür Dileme İhtiyacının Perde Arkası: Leon Festinger’in “Bilişsel Çelişki Teorisi” Üzerinden Bir Okuma

Bir siyasetçinin geri adım atması, aklen ve kalben söyleneni geçersiz kılmadığı gibi, dile getirilen acı hakikati de ortadan kaldırmaz. Bu durumu psikolojik mekanizmalarla izah etmek, Amerikalı sosyal psikolog Leon Festinger’in (1919-1989) Bilişsel Çelişki Teorisi ile mümkündür. Buna göre göre, kişinin ait olduğu parti ile yaşadığı fikir ayrılığı, şiddetli bir zihnî gerilim oluşturur. Bayram’ın ilk açıklaması, vicdanın sesi iken, bu çıkışın parti nezdinde oluşturduğu baskı, iç rahatsızlığını gidermek adına “sözlerini geri alma” refleksini doğurmuştur.

Paylaştığımız şema, bu teorinin işleyiş sürecini modellemektedir. Bu tablo (1)., Serkan Bayram’ın yaşadığı tutum ve davranış değişikliğini psikolojik düzeyde birebir izah eder. Süreci, Bayram’ın vakasına uyarlayarak, adım adım şu şekilde açıklayabiliriz:

Başlangıçtaki Tutarsızlık ve Uyumsuzluk (Çelişki). Biliş(ler) / İnanç: “Ben bu partinin bir mensubuyum” düşüncesi. Davranış: Partisinin yanlış bir uygulaması olan şafak operasyonlarını kamuoyu önünde sert bir dille eleştirmesi. Ortaya Çıkan Durum: Mevcut davranışı ile ait olduğu partinin kimliği/beklentisi çatışmış; bu tutarsızlık, kişide zihnî bir Uyumsuzluk/Rahatsızlık ve yüksek düzeyde gerilim oluşturmuştur.

Uyumsuzluğu Giderme Mekanizması (Çözüm Yolu): Zihnî gerilimi düşürmek ve partiden dışlanma riskini ortadan kaldırmak için, kişinin iki seçeneği vardır: a) Davranış Değişikliği: Bir daha bu tür eleştiriler yapmamak veya açıklamasını düzeltmek; b) Tutum Değişikliği / Özür Dileme: Serkan Bayram, özür dileyerek, söylemini geri çekmiş ve “Tutum Değişikliği” patikasına girmiştir.

Şemadaki Alt Süreçler ve Serkan Bayram’ın Durumu: Şemanın altındaki iki kutucuk, Bayram’ın özür dilerken, izlediği stratejileri gösterir: a) Uyumsuz biliş(ler)i yok sayarak / inkâr: İlk günkü çıkışının maksadını........

© Mir'at Haber