Külli kâide: 16: İctihâd ile ictihâd, nakz olunmaz
Evet, İctihâd, ictihâd ile bozulmaz. İctihad: Nassın bulunmadığı bir konuda bir âlimin, araştırmaları sonucu belirttiği görüşüdür. Nakz olunmak: Geçersiz kılınmak, bozulmak demektir. Yani: İctihâdlar; aynı derecede birer zannî delil olduklarından, kat’i olan nasslara aykırı olmadığı sürece, biri ile diğerini geçersiz kılmak câiz değildir. Aksi taktirde istikrarsızlığa yol açılmış olur… Örnek: Hz. Ömer, Hz. Ebubekir’in hilâfeti sırasındaki ictihâdî uygulamalarına muhâlefet etmiş, ama daha sonra kendi hilâfeti döneminde bu ictihâdlardan meydana gelen hükümleri bozma yoluna gitmemiştir… İstisnâ: Kamu yararı bir ictihâdın bozulmasını gerektiriyorsa, başka bir ictihâd ile onun bozulması câizdir. [1] İctihâd ile ictihâd nakz olunmaz. (Yâni ictihâd etme seviyesinde olan bir müctehidin; bir mes’ele hakkındaki ictihâdını, diğer bir müctehidin ictihâdı bozamaz. Bu icmâ ile sabit olmuştur.) [2] Müctehidler, ictihâd ettikten sonra; yeni bir bilgi, meselâ bir hadîs-i şerîf duydukları zaman veya insanların ihtiyaçları, örf ve âdetleri değiştiği veya........
